Council for Ligurian Linguistic Heritage

Ligurian Council

DEIZE

Italian-Ligurian (Genoese) dictionary

fare attenzione

v. phr.
  1. osservare o ascoltare con concentrazione

    dâ a mente (à qcs.) [ˈdaː (a) ˈmeŋte]

    stâ attento (à qcs.) [ˈstaː ˈteŋtu]

    fai attenzione a quello che dico

    danni a mente à quello che te diggo

    Emilia faceva attenzione a ogni minimo dettaglio

    a Emilia a dava a mente a-o detaggio ciù piccin

  2. agire con prudenza, badare

    dâ a mente (à qcs.) [ˈdaː (a) ˈmeŋte]

    stâ attento (à qcs.) [ˈstaː ˈteŋtu]

    ammiâ (de fâ qcs.) [aˈmjaː] (var. miâ)1

    ho fatto attenzione a non svegliarlo

    ò dæto a mente à no addesciâlo

    fate attenzione a non rompere nulla

    ammiæ de no rompî ninte

Learn more

1. Prothesis of [a]- in verbs and nouns

In Genoese, the prothesis – that is, the addition in initial position – of a vowel [a]- is particularly frequent in many verbal forms. These verbs may therefore occur in double form, for example: arregordâ [areɡurˈdaː] ~ regordâ [reɡurˈdaː] “to remember”; addeuviâ [adøːˈvjaː] ~ deuviâ [døːˈvjaː] “to use”; allevâ [aleˈvaː] ~ levâ [leˈvaː] “to remove, take away”; ammiâ [aˈmjaː] ~ miâ [ˈmjaː] “to look”; arrecheugge [areˈkødʒˑe] ~ recheugge [reˈkødʒˑe] “to gather, collect”. Although this phenomenon may originally have had an intensifying function, in practice both forms—with or without the initial vowel—are equivalent and entail no difference in meaning. The phenomenon also affects some deverbal nouns, such as arregòrdo [areˈɡɔːrdu] ~ regòrdo [reˈɡɔːrdu] “memory”, allevamacce [ale(ː)vaˈmatʃˑe] ~ levamacce [ale(ː)vaˈmatʃˑe] “stain remover”, or arrecuggeita [arekyˈdʒejta] ~ recuggeita [rekyˈdʒejta] “collection”. In these cases as well, the two forms normally do not imply any difference in meaning. In DEIZE, forms with or without [a]- prothesis are lemmatized under the variant considered most frequent in general usage.

Conjugations

ammiâ

Indicative

Present

  1. mi ammio
  2. ti t’ammii
  3. o/a l’ammia
  4. niatri ammiemmo/ammiemo
  5. viatri ammiæ
  6. liatri ammian

Imperfect

  1. mi ammiava
  2. ti t’ammiavi
  3. o/a l’ammiava
  4. niatri ammiavimo
  5. viatri ammiavi
  6. liatri ammiavan

Future

  1. mi ammiò
  2. ti t’ammiæ
  3. o/a l’ammià
  4. niatri ammiemo
  5. viatri ammiei
  6. liatri ammian

Subjunctive

Present

  1. che mi ammie
  2. che ti t’ammii
  3. che lê o/a l’ammie
  4. che niatri ammiemmo/ammiemo
  5. che viatri ammiæ
  6. che liatri ammian

Imperfect

  1. che mi ammiesse
  2. che ti t’ammiesci
  3. che lê o/a l’ammiesse
  4. che niatri ammiescimo
  5. che viatri ammiesci
  6. che liatri ammiessan

Conditional

  1. mi ammieiva/ammiæ
  2. ti t’ammiësci
  3. o/a l’ammieiva/ammiæ
  4. niatri ammiëscimo
  5. viatri ammiësci
  6. liatri ammieivan/ammiæn

Imperative

  1. ammia ti!
  2. ammiemmo/ammiemo niatri!
  3. ammiæ viatri!

Past participle

  1. m. s. ammiou
  2. m. p. ammiæ
  3. f. s. ammiâ
  4. f. p. ammiæ

Gerund

  1. ammiando

Indicative

Present

  1. mi daggo
  2. ti ti dæ
  3. o/a dà
  4. niatri demmo
  5. viatri
  6. liatri dan

Imperfect

  1. mi dava
  2. ti ti davi
  3. o/a dava
  4. niatri davimo
  5. viatri davi
  6. liatri davan

Future

  1. mi daiò
  2. ti ti daiæ
  3. o/a daià
  4. niatri daiemo
  5. viatri daiei
  6. liatri daian

Subjunctive

Present

  1. che mi dagghe
  2. che ti ti dagghi
  3. che lê o/a dagghe
  4. che niatri demmo
  5. che viatri
  6. che liatri daggan

Imperfect

  1. che mi desse
  2. che ti ti desci
  3. che lê o/a desse
  4. che niatri descimo
  5. che viatri desci
  6. che liatri dessan

Conditional

  1. mi daieiva/daiæ
  2. ti ti daiësci
  3. o/a daieiva/daiæ
  4. niatri daiëscimo
  5. viatri daiësci
  6. liatri daieivan/daiæn

Imperative

  1. danni ti!
  2. demmo niatri!
  3. viatri!

Past participle

  1. m. s. dæto
  2. m. p. dæti
  3. f. s. dæta
  4. f. p. dæte

Gerund

  1. dando
stâ

Indicative

Present

  1. mi staggo
  2. ti ti stæ
  3. o/a stà
  4. niatri stemmo
  5. viatri stæ
  6. liatri stan

Imperfect

  1. mi stava
  2. ti ti stavi
  3. o/a stava
  4. niatri stavimo
  5. viatri stavi
  6. liatri stavan

Future

  1. mi staiò
  2. ti ti staiæ
  3. o/a staià
  4. niatri staiemo
  5. viatri staiei
  6. liatri staian

Subjunctive

Present

  1. che mi stagghe
  2. che ti ti stagghi
  3. che lê o/a stagghe
  4. che niatri stemmo
  5. che viatri stæ
  6. che liatri staggan

Imperfect

  1. che mi stesse
  2. che ti ti stesci
  3. che lê o/a stesse
  4. che niatri stescimo
  5. che viatri stesci
  6. che liatri stessan

Conditional

  1. mi staieiva/staiæ
  2. ti ti staiësci
  3. o/a staieiva/staiæ
  4. niatri staiëscimo
  5. viatri staiësci
  6. liatri staieivan/staiæn

Imperative

  1. stanni ti!
  2. stemmo niatri!
  3. stæ viatri!

Past participle

  1. m. s. stæto
  2. m. p. stæti
  3. f. s. stæta
  4. f. p. stæte

Gerund

  1. stando