DEIZE
ascoltare
-
percepire suoni sentî
[seŋˈtiː] stâ à sentî
[ˈstaː seŋˈtiː] hai voglia di ascoltare un po’ di jazz?
t’æ coæ de sentî un pö de jazz?
ascoltiamo quando passa l’aereo nemico
stemmo à sentî quand’o passa l’aereo nemigo
-
dar retta dâ a mente
[ˈdaː (a) ˈmeŋte] ascolta quello che dice la maestra!
danni a mente à quello che dixe a meistra!
-
per attirare l’attenzione dell’ascoltatore ammiâ
[aˈmjaː] (var. miâ)1 aloa avv.
[aˈluːa] alantô avv.
[alaŋˈtuː] (var. alantoa) ascolta, cosa facciamo domani?
ammia, cöse femmo doman?
Per saperne di più
1. Prostesi di [a]- in verbi e sostantivi
In genovese è particolarmente frequente la prostesi – cioè l’aggiunta in posizione iniziale – di una vocale
Coniugazioni
ammiâ
Indicativo
Presente
- mi ammio
- ti t’ammii
- lê o/a l’ammia
- niatri ammiemmo/ammiemo
- viatri ammiæ
- liatri ammian
Imperfetto
- mi ammiava
- ti t’ammiavi
- lê o/a l’ammiava
- niatri ammiavimo
- viatri ammiavi
- liatri ammiavan
Futuro
- mi ammiò
- ti t’ammiæ
- lê o/a l’ammià
- niatri ammiemo
- viatri ammiei
- liatri ammian
Congiuntivo
Presente
- che mi ammie
- che ti t’ammii
- che lê o/a l’ammie
- che niatri ammiemmo/ammiemo
- che viatri ammiæ
- che liatri ammian
Imperfetto
- che mi ammiesse
- che ti t’ammiesci
- che lê o/a l’ammiesse
- che niatri ammiescimo
- che viatri ammiesci
- che liatri ammiessan
Condizionale
- mi ammieiva/ammiæ
- ti t’ammiësci
- lê o/a l’ammieiva/ammiæ
- niatri ammiëscimo
- viatri ammiësci
- liatri ammieivan/ammiæn
Imperativo
- ammia ti!
- ammiemmo/ammiemo niatri!
- ammiæ viatri!
Participio passato
- m. s. ammiou
- m. p. ammiæ
- f. s. ammiâ
- f. p. ammiæ
Gerundio
- ammiando
dâ
Indicativo
Presente
- mi daggo
- ti ti dæ
- lê o/a dà
- niatri demmo
- viatri dæ
- liatri dan
Imperfetto
- mi dava
- ti ti davi
- lê o/a dava
- niatri davimo
- viatri davi
- liatri davan
Futuro
- mi daiò
- ti ti daiæ
- lê o/a daià
- niatri daiemo
- viatri daiei
- liatri daian
Congiuntivo
Presente
- che mi dagghe
- che ti ti dagghi
- che lê o/a dagghe
- che niatri demmo
- che viatri dæ
- che liatri daggan
Imperfetto
- che mi desse
- che ti ti desci
- che lê o/a desse
- che niatri descimo
- che viatri desci
- che liatri dessan
Condizionale
- mi daieiva/daiæ
- ti ti daiësci
- lê o/a daieiva/daiæ
- niatri daiëscimo
- viatri daiësci
- liatri daieivan/daiæn
Imperativo
- danni ti!
- demmo niatri!
- dæ viatri!
Participio passato
- m. s. dæto
- m. p. dæti
- f. s. dæta
- f. p. dæte
Gerundio
- dando
sentî
Indicativo
Presente
- mi sento
- ti ti senti
- lê o/a sente
- niatri sentimmo
- viatri sentî
- liatri sentan
Imperfetto
- mi sentiva
- ti ti sentivi
- lê o/a sentiva
- niatri sentivimo
- viatri sentivi
- liatri sentivan
Futuro
- mi sentiò
- ti ti sentiæ
- lê o/a sentià
- niatri sentiemo
- viatri sentiei
- liatri sentian
Congiuntivo
Presente
- che mi sente
- che ti ti senti
- che lê o/a sente
- che niatri sentimmo
- che viatri sentî
- che liatri sentan
Imperfetto
- che mi sentisse
- che ti ti sentisci
- che lê o/a sentisse
- che niatri sentiscimo
- che viatri sentisci
- che liatri sentissan
Condizionale
- mi sentieiva/sentiæ
- ti ti sentiësci
- lê o/a sentieiva/sentiæ
- niatri sentiëscimo
- viatri sentiësci
- liatri sentieivan/sentiæn
Imperativo
- senti ti!
- sentimmo niatri!
- sentî viatri!
Participio passato
- m. s. sentio
- m. p. sentii
- f. s. sentia
- f. p. sentie
Gerundio
- sentindo
stâ
Indicativo
Presente
- mi staggo
- ti ti stæ
- lê o/a stà
- niatri stemmo
- viatri stæ
- liatri stan
Imperfetto
- mi stava
- ti ti stavi
- lê o/a stava
- niatri stavimo
- viatri stavi
- liatri stavan
Futuro
- mi staiò
- ti ti staiæ
- lê o/a staià
- niatri staiemo
- viatri staiei
- liatri staian
Congiuntivo
Presente
- che mi stagghe
- che ti ti stagghi
- che lê o/a stagghe
- che niatri stemmo
- che viatri stæ
- che liatri staggan
Imperfetto
- che mi stesse
- che ti ti stesci
- che lê o/a stesse
- che niatri stescimo
- che viatri stesci
- che liatri stessan
Condizionale
- mi staieiva/staiæ
- ti ti staiësci
- lê o/a staieiva/staiæ
- niatri staiëscimo
- viatri staiësci
- liatri staieivan/staiæn
Imperativo
- stanni ti!
- stemmo niatri!
- stæ viatri!
Participio passato
- m. s. stæto
- m. p. stæti
- f. s. stæta
- f. p. stæte
Gerundio
- stando