DEIZE
cessare
-
avere termine affermâse
[afɛrˈmaːse] interrompîse
[iŋteruŋˈpiːse] terminâ
[tɛrmiˈnaː] finî
[fiˈniː] vegnî à fin
[veˈɲiː a ˈfiŋ] çessâ
[seˈsaː] ~ [tʃeˈsaː]1 improvvisamente il rumore di zoccoli cessò
tutt’assemme o sciato di seuccai o s’é affermou
-
terminare desmette
[dezˈmetˑe] (var. smette) interrompî
[iŋteruŋˈpiː] (var. interrompe) terminâ
[tɛrmiˈnaː] çessâ
[seˈsaː] ~ [tʃeˈsaː]1 il governo ha cessato le operazioni militari nella regione
o governo o l’à interrotto e operaçioin militare inta region
per fortuna che hanno cessato di litigare!
ancon d’assæ che an desmisso de rattellâse!
Note
In questa accezione, il verbo desmette è sempre seguito dalla preposizione de + infinito.
Per saperne di più
1. Sostituzione di -ç- con -c- italianizzante
È oggi abbastanza frequente, soprattutto nel parlato informale, la sostituzione delle forme genovesi in -ç- con quelle italianizzanti in -c-. Si trova quindi, per esempio, la forma genuina çentro [ˈseŋtru] “centro” sostituita con l’italianismo centro [ˈtʃeŋtru], çerto [ˈsɛːrtu] “certo” sostituito con certo [ˈtʃɛːrtu], ecc. In questo dizionario, anche per promuovere il recupero delle forme genuine, si riportano quelle con -ç-, considerando anche che graficamente non si allontanano molto da quelle che occasionalmente possono aver maggior diffusione, non generando quindi difficoltà di lettura anche per chi è abituato alle forme italianizzanti. In accordo con questo approccio, si è scelto di trascrivere e presentare con -ç- anche quelle forme che nella pronuncia presentano, almeno storicamente, la realizzazione -[s]- rispetto a -[tʃ]- di matrice italianizzante, come proçesso [pruˈsɛsˑu] “processo” rispetto a processo [pruˈtʃɛsˑu] o soçietæ [susjeˈtɛː] “società” rispetto a societæ [sutʃeˈtɛː], nonostante nell’uso generale sia ormai invalsa la pronuncia con consonante affricata; lo stesso vale per prestiti da altre lingue come biçicletta [bisiˈkletˑa] “bicicletta” (< dal francese bicyclette [bisiˈklɛt]).
Coniugazioni
affermâ
Indicativo
Presente
- mi affermo
- ti t’affermi
- lê o/a l’afferma
- niatri affermemmo
- viatri affermæ
- liatri afferman
Imperfetto
- mi affermava
- ti t’affermavi
- lê o/a l’affermava
- niatri affermavimo
- viatri affermavi
- liatri affermavan
Futuro
- mi affermiò
- ti t’affermiæ
- lê o/a l’affermià
- niatri affermiemo
- viatri affermiei
- liatri affermian
Congiuntivo
Presente
- che mi afferme
- che ti t’affermi
- che lê o/a l’afferme
- che niatri affermemmo
- che viatri affermæ
- che liatri afferman
Imperfetto
- che mi affermesse
- che ti t’affermesci
- che lê o/a l’affermesse
- che niatri affermescimo
- che viatri affermesci
- che liatri affermessan
Condizionale
- mi affermieiva/affermiæ
- ti t’affermiësci
- lê o/a l’affermieiva/affermiæ
- niatri affermiëscimo
- viatri affermiësci
- liatri affermieivan/affermiæn
Imperativo
- afferma ti!
- affermemmo niatri!
- affermæ viatri!
Participio passato
- m. s. affermou
- m. p. affermæ
- f. s. affermâ
- f. p. affermæ
Gerundio
- affermando
çessâ
Indicativo
Presente
- mi çesso
- ti ti çessi
- lê o/a çessa
- niatri çessemmo
- viatri çessæ
- liatri çessan
Imperfetto
- mi çessava
- ti ti çessavi
- lê o/a çessava
- niatri çessavimo
- viatri çessavi
- liatri çessavan
Futuro
- mi çessiò
- ti ti çessiæ
- lê o/a çessià
- niatri çessiemo
- viatri çessiei
- liatri çessian
Congiuntivo
Presente
- che mi çesse
- che ti ti çessi
- che lê o/a çesse
- che niatri çessemmo
- che viatri çessæ
- che liatri çessan
Imperfetto
- che mi çessesse
- che ti ti çessesci
- che lê o/a çessesse
- che niatri çessescimo
- che viatri çessesci
- che liatri çessessan
Condizionale
- mi çessieiva/çessiæ
- ti ti çessiësci
- lê o/a çessieiva/çessiæ
- niatri çessiëscimo
- viatri çessiësci
- liatri çessieivan/çessiæn
Imperativo
- çessa ti!
- çessemmo niatri!
- çessæ viatri!
Participio passato
- m. s. çessou
- m. p. çessæ
- f. s. çessâ
- f. p. çessæ
Gerundio
- çessando
desmette
Indicativo
Presente
- mi desmetto
- ti ti desmetti
- lê o/a desmette
- niatri desmettemmo
- viatri desmettei
- liatri desmettan
Imperfetto
- mi desmetteiva
- ti ti desmetteivi
- lê o/a desmetteiva
- niatri desmetteivimo
- viatri desmetteivi
- liatri desmetteivan
Futuro
- mi desmettiò
- ti ti desmettiæ
- lê o/a desmettià
- niatri desmettiemo
- viatri desmettiei
- liatri desmettian
Congiuntivo
Presente
- che mi desmette
- che ti ti desmetti
- che lê o/a desmette
- che niatri desmettemmo
- che viatri desmettei
- che liatri desmettan
Imperfetto
- che mi desmettesse
- che ti ti desmettesci
- che lê o/a desmettesse
- che niatri desmettescimo
- che viatri desmettesci
- che liatri desmettessan
Condizionale
- mi desmettieiva/desmettiæ
- ti ti desmettiësci
- lê o/a desmettieiva/desmettiæ
- niatri desmettiëscimo
- viatri desmettiësci
- liatri desmettieivan/desmettiæn
Imperativo
- desmetti ti!
- desmettemmo niatri!
- desmettei viatri!
Participio passato
- m. s. desmisso
- m. p. desmissi
- f. s. desmissa
- f. p. desmisse
Gerundio
- desmettendo
finî
Indicativo
Presente
- mi finiscio
- ti ti finisci
- lê o/a finisce
- niatri finimmo
- viatri finî
- liatri finiscian
Imperfetto
- mi finiva
- ti ti finivi
- lê o/a finiva
- niatri finivimo
- viatri finivi
- liatri finivan
Futuro
- mi finiò
- ti ti finiæ
- lê o/a finià
- niatri finiemo
- viatri finiei
- liatri finian
Congiuntivo
Presente
- che mi finisce
- che ti ti finisci
- che lê o/a finisce
- che niatri finimmo
- che viatri finî
- che liatri finiscian
Imperfetto
- che mi finisse
- che ti ti finisci
- che lê o/a finisse
- che niatri finiscimo
- che viatri finisci
- che liatri finissan
Condizionale
- mi finieiva/finiæ
- ti ti finiësci
- lê o/a finieiva/finiæ
- niatri finiëscimo
- viatri finiësci
- liatri finieivan/finiæn
Imperativo
- finisci ti!
- finimmo niatri!
- finî viatri!
Participio passato
- m. s. finio
- m. p. finii
- f. s. finia
- f. p. finie
Gerundio
- finindo
interrompî
Indicativo
Presente
- mi interrompo
- ti t’interrompi
- lê o/a l’interrompe
- niatri interrompimmo
- viatri interrompî
- liatri interrompan
Imperfetto
- mi interrompiva
- ti t’interrompivi
- lê o/a l’interrompiva
- niatri interrompivimo
- viatri interrompivi
- liatri interrompivan
Futuro
- mi interrompiò
- ti t’interrompiæ
- lê o/a l’interrompià
- niatri interrompiemo
- viatri interrompiei
- liatri interrompian
Congiuntivo
Presente
- che mi interrompe
- che ti t’interrompi
- che lê o/a l’interrompe
- che niatri interrompimmo
- che viatri interrompî
- che liatri interrompan
Imperfetto
- che mi interrompisse
- che ti t’interrompisci
- che lê o/a l’interrompisse
- che niatri interrompiscimo
- che viatri interrompisci
- che liatri interrompissan
Condizionale
- mi interrompieiva/interrompiæ
- ti t’interrompiësci
- lê o/a l’interrompieiva/interrompiæ
- niatri interrompiëscimo
- viatri interrompiësci
- liatri interrompieivan/interrompiæn
Imperativo
- interrompi ti!
- interrompimmo niatri!
- interrompî viatri!
Participio passato
- m. s. interrotto
- m. p. interrotti
- f. s. interrotta
- f. p. interrotte
Gerundio
- interrompindo
terminâ
Indicativo
Presente
- mi termino
- ti ti termini
- lê o/a termina
- niatri terminemmo
- viatri terminæ
- liatri terminan
Imperfetto
- mi terminava
- ti ti terminavi
- lê o/a terminava
- niatri terminavimo
- viatri terminavi
- liatri terminavan
Futuro
- mi terminiò
- ti ti terminiæ
- lê o/a terminià
- niatri terminiemo
- viatri terminiei
- liatri terminian
Congiuntivo
Presente
- che mi termine
- che ti ti termini
- che lê o/a termine
- che niatri terminemmo
- che viatri terminæ
- che liatri terminan
Imperfetto
- che mi terminesse
- che ti ti terminesci
- che lê o/a terminesse
- che niatri terminescimo
- che viatri terminesci
- che liatri terminessan
Condizionale
- mi terminieiva/terminiæ
- ti ti terminiësci
- lê o/a terminieiva/terminiæ
- niatri terminiëscimo
- viatri terminiësci
- liatri terminieivan/terminiæn
Imperativo
- termina ti!
- terminemmo niatri!
- terminæ viatri!
Participio passato
- m. s. terminou
- m. p. terminæ
- f. s. terminâ
- f. p. terminæ
Gerundio
- terminando