DEIZE
spegnere
-
interrompere la combustione asmortâ
[azmurˈtaː] (var. ammortâ) è tutto il giorno che i vigili del fuoco provano a spegnere l’incendio
l’é tutt’ancheu che i pompê preuvan à asmortâ l’inçendio
-
interrompere il funzionamento asmortâ
[azmurˈtaː] (var. ammortâ) chi ha spento il televisore?
chi l’é ch’o l’à asmòrto a televixon?
-
placare un bisogno fâ scentâ
[ˈfaː ʃeŋˈtaː] fâ passâ
[ˈfaː paˈsaː] asmortâ
[azmurˈtaː] (var. ammortâ) qualche bicchier d’acqua mi spegnerà la sete
dötrei gòtti d’ægua me faian scentâ a sæ
-
saldare serrâ
[seˈraː] finalmente abbiamo spento l’ipoteca sulla nostra casa
dòppo tanto emmo serrou l’ipoteca in sciâ nòstra casa
spegnersi
-
cessare di bruciare asmortâse
[azmurˈtaːse] se c’è vento e lasci la finestra aperta, il fornello della cucina si spegne
se gh’é do vento e ti lasci o barcon averto, o feugo da coxiña o s’asmòrta
-
est. cessare di funzionare asmortâse
[azmurˈtaːse] all’improvviso si sono spente le luci e si è sentito un boato
tutt’assemme s’é asmòrto e luxe e s’é sentio un tron
-
fig. venir meno scentâ
[ʃeŋˈtaː] l’entusiasmo si è spento
l’entuxasmo o l’é scentou
-
euf. cessare di vivere mancâ
[maŋˈkaː] passâ avanti
[paˈsaː ˈvaŋti] anâsene
[aˈnaːsene] (var. andâsene) il signor Schenone si è spento domenica sera
o sciô Schenon o l’é mancou domenega a-a seia
Coniugazioni
anâ
Indicativo
Presente
- mi vaggo/vaddo
- ti ti væ
- lê o/a va
- niatri anemmo
- viatri anæ
- liatri van
Imperfetto
- mi anava
- ti t’anavi
- lê o/a l’anava
- niatri anavimo
- viatri anavi
- liatri anavan
Futuro
- mi aniò
- ti t’aniæ
- lê o/a l’anià
- niatri aniemo
- viatri aniei
- liatri anian
Congiuntivo
Presente
- che mi vagghe/vadde
- che ti ti vagghi/vaddi
- che lê o/a vagghe/vadde
- che niatri anemmo
- che viatri anæ
- che liatri vaggan/vaddan
Imperfetto
- che mi anesse
- che ti t’anesci
- che lê o/a l’anesse
- che niatri anescimo
- che viatri anesci
- che liatri anessan
Condizionale
- mi anieiva/aniæ
- ti t’aniësci
- lê o/a l’anieiva/aniæ
- niatri aniëscimo
- viatri aniësci
- liatri anieivan/aniæn
Imperativo
- vanni ti!
- anemmo niatri!
- anæ viatri!
Participio passato
- m. s. anæto
- m. p. anæti
- f. s. anæta
- f. p. anæte
Gerundio
- anando
asmortâ
Indicativo
Presente
- mi asmòrto
- ti t’asmòrti
- lê o/a l’asmòrta
- niatri asmortemmo
- viatri asmortæ
- liatri asmòrtan
Imperfetto
- mi asmortava
- ti t’asmortavi
- lê o/a l’asmortava
- niatri asmortavimo
- viatri asmortavi
- liatri asmortavan
Futuro
- mi asmortiò
- ti t’asmortiæ
- lê o/a l’asmortià
- niatri asmortiemo
- viatri asmortiei
- liatri asmortian
Congiuntivo
Presente
- che mi asmòrte
- che ti t’asmòrti
- che lê o/a l’asmòrte
- che niatri asmortemmo
- che viatri asmortæ
- che liatri asmòrtan
Imperfetto
- che mi asmortesse
- che ti t’asmortesci
- che lê o/a l’asmortesse
- che niatri asmortescimo
- che viatri asmortesci
- che liatri asmortessan
Condizionale
- mi asmortieiva/asmortiæ
- ti t’asmortiësci
- lê o/a l’asmortieiva/asmortiæ
- niatri asmortiëscimo
- viatri asmortiësci
- liatri asmortieivan/asmortiæn
Imperativo
- asmòrta ti!
- asmortemmo niatri!
- asmortæ viatri!
Participio passato
- m. s. asmòrto
- m. p. asmòrti
- f. s. asmòrta
- f. p. asmòrte
Gerundio
- asmortando
fâ
Indicativo
Presente
- mi fasso
- ti ti fæ
- lê o/a fa
- niatri femmo
- viatri fæ
- liatri fan
Imperfetto
- mi fava/faxeiva
- ti ti favi/faxeivi
- lê o/a fava/faxeiva
- niatri favimo/faxeivimo
- viatri favi/faxeivi
- liatri favan/faxeivan
Futuro
- mi faiò
- ti ti faiæ
- lê o/a faià
- niatri faiemo
- viatri faiei
- liatri faian
Congiuntivo
Presente
- che mi fasse
- che ti ti fasci
- che lê o/a fasse
- che niatri femmo
- che viatri fæ
- che liatri fassan
Imperfetto
- che mi fesse
- che ti ti fesci
- che lê o/a fesse
- che niatri fescimo
- che viatri fesci
- che liatri fessan
Condizionale
- mi faieiva/faiæ
- ti ti faiësci
- lê o/a faieiva/faiæ
- niatri faiëscimo
- viatri faiësci
- liatri faieivan/faiæn
Imperativo
- fanni ti!
- femmo niatri!
- fæ viatri!
Participio passato
- m. s. fæto
- m. p. fæti
- f. s. fæta
- f. p. fæte
Gerundio
- fando/faxendo
mancâ
Indicativo
Presente
- mi manco
- ti ti manchi
- lê o/a manca
- niatri manchemmo
- viatri mancæ
- liatri mancan
Imperfetto
- mi mancava
- ti ti mancavi
- lê o/a mancava
- niatri mancavimo
- viatri mancavi
- liatri mancavan
Futuro
- mi manchiò
- ti ti manchiæ
- lê o/a manchià
- niatri manchiemo
- viatri manchiei
- liatri manchian
Congiuntivo
Presente
- che mi manche
- che ti ti manchi
- che lê o/a manche
- che niatri manchemmo
- che viatri mancæ
- che liatri mancan
Imperfetto
- che mi manchesse
- che ti ti manchesci
- che lê o/a manchesse
- che niatri manchescimo
- che viatri manchesci
- che liatri manchessan
Condizionale
- mi manchieiva/manchiæ
- ti ti manchiësci
- lê o/a manchieiva/manchiæ
- niatri manchiëscimo
- viatri manchiësci
- liatri manchieivan/manchiæn
Imperativo
- manca ti!
- manchemmo niatri!
- mancæ viatri!
Participio passato
- m. s. mancou
- m. p. mancæ
- f. s. mancâ
- f. p. mancæ
Gerundio
- mancando
passâ
Indicativo
Presente
- mi passo
- ti ti passi
- lê o/a passa
- niatri passemmo
- viatri passæ
- liatri passan
Imperfetto
- mi passava
- ti ti passavi
- lê o/a passava
- niatri passavimo
- viatri passavi
- liatri passavan
Futuro
- mi passiò
- ti ti passiæ
- lê o/a passià
- niatri passiemo
- viatri passiei
- liatri passian
Congiuntivo
Presente
- che mi passe
- che ti ti passi
- che lê o/a passe
- che niatri passemmo
- che viatri passæ
- che liatri passan
Imperfetto
- che mi passesse
- che ti ti passesci
- che lê o/a passesse
- che niatri passescimo
- che viatri passesci
- che liatri passessan
Condizionale
- mi passieiva/passiæ
- ti ti passiësci
- lê o/a passieiva/passiæ
- niatri passiëscimo
- viatri passiësci
- liatri passieivan/passiæn
Imperativo
- passa ti!
- passemmo niatri!
- passæ viatri!
Participio passato
- m. s. passou
- m. p. passæ
- f. s. passâ
- f. p. passæ
Gerundio
- passando
scentâ
Indicativo
Presente
- mi scento
- ti ti scenti
- lê o/a scenta
- niatri scentemmo
- viatri scentæ
- liatri scentan
Imperfetto
- mi scentava
- ti ti scentavi
- lê o/a scentava
- niatri scentavimo
- viatri scentavi
- liatri scentavan
Futuro
- mi scentiò
- ti ti scentiæ
- lê o/a scentià
- niatri scentiemo
- viatri scentiei
- liatri scentian
Congiuntivo
Presente
- che mi scente
- che ti ti scenti
- che lê o/a scente
- che niatri scentemmo
- che viatri scentæ
- che liatri scentan
Imperfetto
- che mi scentesse
- che ti ti scentesci
- che lê o/a scentesse
- che niatri scentescimo
- che viatri scentesci
- che liatri scentessan
Condizionale
- mi scentieiva/scentiæ
- ti ti scentiësci
- lê o/a scentieiva/scentiæ
- niatri scentiëscimo
- viatri scentiësci
- liatri scentieivan/scentiæn
Imperativo
- scenta ti!
- scentemmo niatri!
- scentæ viatri!
Participio passato
- m. s. scentou
- m. p. scentæ
- f. s. scentâ
- f. p. scentæ
Gerundio
- scentando
serrâ
Indicativo
Presente
- mi særo
- ti ti særi
- lê o/a særa
- niatri serremmo
- viatri serræ
- liatri særan
Imperfetto
- mi serrava
- ti ti serravi
- lê o/a serrava
- niatri serravimo
- viatri serravi
- liatri serravan
Futuro
- mi serriò
- ti ti serriæ
- lê o/a serrià
- niatri serriemo
- viatri serriei
- liatri serrian
Congiuntivo
Presente
- che mi sære
- che ti ti særi
- che lê o/a sære
- che niatri serremmo
- che viatri serræ
- che liatri særan
Imperfetto
- che mi serresse
- che ti ti serresci
- che lê o/a serresse
- che niatri serrescimo
- che viatri serresci
- che liatri serressan
Condizionale
- mi serrieiva/serriæ
- ti ti serriësci
- lê o/a serrieiva/serriæ
- niatri serriëscimo
- viatri serriësci
- liatri serrieivan/serriæn
Imperativo
- særa ti!
- serremmo niatri!
- serræ viatri!
Participio passato
- m. s. serrou
- m. p. serræ
- f. s. serrâ
- f. p. serræ
Gerundio
- serrando