DEIZE
indugiare
-
trattenersi senza decidersi ad agire bestentâ
[besteŋˈtaː] zinzanâ
[ziŋzaˈnaː] locciâla into manego coll.
[luˈtʃaːla ŋtu ˈmaneɡu] Lorenzo indugia a venire a Genova
o Loenso o bestenta à vegnî à Zena
prima di entrare nella stanza, ho indugiato a lungo
primma d’intrâ inta stançia, ò bestentou pe longo tempo
continua a indugiare senza prendere una decisione
o persciste à locciâla into manego senza piggiâ unna deçixon
-
trattenersi dal fare qcs. per educazione o imbarazzo mancâ
[maŋˈkaː] exitâ
[eʒiˈtaː]1 non indugiate a chiamarmi se avete domande!
no mancæ de ciammâme se ei de domande!
Pe saveine de ciù
1. Alternansa de -x- e -s- into tema da poula
Apreuvo à l’influensa de l’italian, tante poule zeneixi d’origine semi-instruia che pe etimologia an -x- inta seu reixe, inta forma co-a quæ en storicamente attestæ ò inte l’uso parlou (comme analixi [aˈnaliʒi], crixi [ˈkriːʒi] ò exibî [eʒiˈbiː]), tendan à ëse cangiæ pe unna forma con -s- (analisi [aˈnalizi], crisi [ˈkriːzi], esibî [eziˈbiː]). Inte sto diçionäio ste poule en pe-o sòlito mensunæ inta seu forma viaxa; quelle de natua italianizzante en registræ solo che quand’en davei attestæ da tempo ascì inte l’uso scrito e en vegnue generalizzæ into parlâ. Di exempi de poule inte quæ a-a giornâ d’ancheu se verifica a sostituçion da consonante en analixi [aˈnaliʒi] ~ analisi [aˈnalizi], crixi [ˈkriːʒi] ~ crisi [ˈkriːzi], exibî [eʒiˈbiː] ~ esibî [eziˈbiː], exigensa [eʒiˈdʒeŋsa] ~ esigensa [eziˈdʒeŋsa], exitâ [eʒiˈtaː] ~ esitâ [eziˈtaː], fixica [ˈfiːʒika] ~ fisica [ˈfiːzika], incluxivo [iŋklyˈʒiːvu] ~ inclusivo [iŋklyˈziːvu] ò texi [ˈteːʒi] ~ tesi [ˈteːzi].
Coniugaçioin
bestentâ
Indicativo
Presente
- mi bestento
- ti ti bestenti
- lê o/a bestenta
- niatri bestentemmo
- viatri bestentæ
- liatri bestentan
Imperfetto
- mi bestentava
- ti ti bestentavi
- lê o/a bestentava
- niatri bestentavimo
- viatri bestentavi
- liatri bestentavan
Futuo
- mi bestentiò
- ti ti bestentiæ
- lê o/a bestentià
- niatri bestentiemo
- viatri bestentiei
- liatri bestentian
Conzontivo
Presente
- che mi bestente
- che ti ti bestenti
- che lê o/a bestente
- che niatri bestentemmo
- che viatri bestentæ
- che liatri bestentan
Imperfetto
- che mi bestentesse
- che ti ti bestentesci
- che lê o/a bestentesse
- che niatri bestentescimo
- che viatri bestentesci
- che liatri bestentessan
Condiçionale
- mi bestentieiva/bestentiæ
- ti ti bestentiësci
- lê o/a bestentieiva/bestentiæ
- niatri bestentiëscimo
- viatri bestentiësci
- liatri bestentieivan/bestentiæn
Imperativo
- bestenta ti!
- bestentemmo niatri!
- bestentæ viatri!
Partiçipio passou
- m. s. bestentou
- m. p. bestentæ
- f. s. bestentâ
- f. p. bestentæ
Gerundio
- bestentando
exitâ
Indicativo
Presente
- mi exito
- ti t’exiti
- lê o/a l’exita
- niatri exitemmo
- viatri exitæ
- liatri exitan
Imperfetto
- mi exitava
- ti t’exitavi
- lê o/a l’exitava
- niatri exitavimo
- viatri exitavi
- liatri exitavan
Futuo
- mi exitiò
- ti t’exitiæ
- lê o/a l’exitià
- niatri exitiemo
- viatri exitiei
- liatri exitian
Conzontivo
Presente
- che mi exite
- che ti t’exiti
- che lê o/a l’exite
- che niatri exitemmo
- che viatri exitæ
- che liatri exitan
Imperfetto
- che mi exitesse
- che ti t’exitesci
- che lê o/a l’exitesse
- che niatri exitescimo
- che viatri exitesci
- che liatri exitessan
Condiçionale
- mi exitieiva/exitiæ
- ti t’exitiësci
- lê o/a l’exitieiva/exitiæ
- niatri exitiëscimo
- viatri exitiësci
- liatri exitieivan/exitiæn
Imperativo
- exita ti!
- exitemmo niatri!
- exitæ viatri!
Partiçipio passou
- m. s. exitou
- m. p. exitæ
- f. s. exitâ
- f. p. exitæ
Gerundio
- exitando
locciâ
Indicativo
Presente
- mi lòccio
- ti ti lòcci
- lê o/a lòccia
- niatri loccemmo
- viatri locciæ
- liatri lòccian
Imperfetto
- mi locciava
- ti ti locciavi
- lê o/a locciava
- niatri locciavimo
- viatri locciavi
- liatri locciavan
Futuo
- mi locciò
- ti ti locciæ
- lê o/a loccià
- niatri locciemo
- viatri locciei
- liatri loccian
Conzontivo
Presente
- che mi lòcce
- che ti ti lòcci
- che lê o/a lòcce
- che niatri loccemmo
- che viatri locciæ
- che liatri lòccian
Imperfetto
- che mi loccesse
- che ti ti loccesci
- che lê o/a loccesse
- che niatri loccescimo
- che viatri loccesci
- che liatri loccessan
Condiçionale
- mi loccieiva/locciæ
- ti ti locciësci
- lê o/a loccieiva/locciæ
- niatri locciëscimo
- viatri locciësci
- liatri loccieivan/locciæn
Imperativo
- lòccia ti!
- loccemmo niatri!
- locciæ viatri!
Partiçipio passou
- m. s. locciou
- m. p. locciæ
- f. s. locciâ
- f. p. locciæ
Gerundio
- locciando
mancâ
Indicativo
Presente
- mi manco
- ti ti manchi
- lê o/a manca
- niatri manchemmo
- viatri mancæ
- liatri mancan
Imperfetto
- mi mancava
- ti ti mancavi
- lê o/a mancava
- niatri mancavimo
- viatri mancavi
- liatri mancavan
Futuo
- mi manchiò
- ti ti manchiæ
- lê o/a manchià
- niatri manchiemo
- viatri manchiei
- liatri manchian
Conzontivo
Presente
- che mi manche
- che ti ti manchi
- che lê o/a manche
- che niatri manchemmo
- che viatri mancæ
- che liatri mancan
Imperfetto
- che mi manchesse
- che ti ti manchesci
- che lê o/a manchesse
- che niatri manchescimo
- che viatri manchesci
- che liatri manchessan
Condiçionale
- mi manchieiva/manchiæ
- ti ti manchiësci
- lê o/a manchieiva/manchiæ
- niatri manchiëscimo
- viatri manchiësci
- liatri manchieivan/manchiæn
Imperativo
- manca ti!
- manchemmo niatri!
- mancæ viatri!
Partiçipio passou
- m. s. mancou
- m. p. mancæ
- f. s. mancâ
- f. p. mancæ
Gerundio
- mancando
zinzanâ
Indicativo
Presente
- mi zinzaño
- ti ti zinzañi
- lê o/a zinzaña
- niatri zinzanemmo
- viatri zinzanæ
- liatri zinzañan
Imperfetto
- mi zinzanava
- ti ti zinzanavi
- lê o/a zinzanava
- niatri zinzanavimo
- viatri zinzanavi
- liatri zinzanavan
Futuo
- mi zinzaniò
- ti ti zinzaniæ
- lê o/a zinzanià
- niatri zinzaniemo
- viatri zinzaniei
- liatri zinzanian
Conzontivo
Presente
- che mi zinzañe
- che ti ti zinzañi
- che lê o/a zinzañe
- che niatri zinzanemmo
- che viatri zinzanæ
- che liatri zinzañan
Imperfetto
- che mi zinzanesse
- che ti ti zinzanesci
- che lê o/a zinzanesse
- che niatri zinzanescimo
- che viatri zinzanesci
- che liatri zinzanessan
Condiçionale
- mi zinzanieiva/zinzaniæ
- ti ti zinzaniësci
- lê o/a zinzanieiva/zinzaniæ
- niatri zinzaniëscimo
- viatri zinzaniësci
- liatri zinzanieivan/zinzaniæn
Imperativo
- zinzaña ti!
- zinzanemmo niatri!
- zinzanæ viatri!
Partiçipio passou
- m. s. zinzanou
- m. p. zinzanæ
- f. s. zinzanâ
- f. p. zinzanæ
Gerundio
- zinzanando