Conseggio pe-o patrimònio linguistico ligure

Conseggio ligure

DEIZE

Diçionäio italian-zeneise

indugiare

v. intr.
  1. trattenersi senza decidersi ad agire

    bestentâ [besteŋˈtaː]

    zinzanâ [ziŋzaˈnaː]

    locciâla into manego coll. [luˈtʃaːla ŋtu ˈmaneɡu]

    Lorenzo indugia a venire a Genova

    o Loenso o bestenta à vegnî à Zena

    prima di entrare nella stanza, ho indugiato a lungo

    primma d’intrâ inta stançia, ò bestentou pe longo tempo

    continua a indugiare senza prendere una decisione

    o persciste à locciâla into manego senza piggiâ unna deçixon

  2. trattenersi dal fare qcs. per educazione o imbarazzo

    mancâ [maŋˈkaː]

    exitâ [eʒiˈtaː]1

    non indugiate a chiamarmi se avete domande!

    no mancæ de ciammâme se ei de domande!

Pe saveine de ciù

1. Alternansa de -x- e -s- into tema da poula

Apreuvo à l’influensa de l’italian, tante poule zeneixi d’origine semi-instruia che pe etimologia an -x- inta seu reixe, inta forma co-a quæ en storicamente attestæ ò inte l’uso parlou (comme analixi [aˈnaliʒi], crixi [ˈkriːʒi] ò exibî [eʒiˈbiː]), tendan à ëse cangiæ pe unna forma con -s- (analisi [aˈnalizi], crisi [ˈkriːzi], esibî [eziˈbiː]). Inte sto diçionäio ste poule en pe-o sòlito mensunæ inta seu forma viaxa; quelle de natua italianizzante en registræ solo che quand’en davei attestæ da tempo ascì inte l’uso scrito e en vegnue generalizzæ into parlâ. Di exempi de poule inte quæ a-a giornâ d’ancheu se verifica a sostituçion da consonante en analixi [aˈnaliʒi] ~ analisi [aˈnalizi], crixi [ˈkriːʒi] ~ crisi [ˈkriːzi], exibî [eʒiˈbiː] ~ esibî [eziˈbiː], exigensa [eʒiˈdʒeŋsa] ~ esigensa [eziˈdʒeŋsa], exitâ [eʒiˈtaː] ~ esitâ [eziˈtaː], fixica [ˈfiːʒika] ~ fisica [ˈfiːzika], incluxivo [iŋklyˈʒiːvu] ~ inclusivo [iŋklyˈziːvu] ò texi [ˈteːʒi] ~ tesi [ˈteːzi].

Coniugaçioin

bestentâ

Indicativo

Presente

  1. mi bestento
  2. ti ti bestenti
  3. o/a bestenta
  4. niatri bestentemmo
  5. viatri bestentæ
  6. liatri bestentan

Imperfetto

  1. mi bestentava
  2. ti ti bestentavi
  3. o/a bestentava
  4. niatri bestentavimo
  5. viatri bestentavi
  6. liatri bestentavan

Futuo

  1. mi bestentiò
  2. ti ti bestentiæ
  3. o/a bestentià
  4. niatri bestentiemo
  5. viatri bestentiei
  6. liatri bestentian

Conzontivo

Presente

  1. che mi bestente
  2. che ti ti bestenti
  3. che lê o/a bestente
  4. che niatri bestentemmo
  5. che viatri bestentæ
  6. che liatri bestentan

Imperfetto

  1. che mi bestentesse
  2. che ti ti bestentesci
  3. che lê o/a bestentesse
  4. che niatri bestentescimo
  5. che viatri bestentesci
  6. che liatri bestentessan

Condiçionale

  1. mi bestentieiva/bestentiæ
  2. ti ti bestentiësci
  3. o/a bestentieiva/bestentiæ
  4. niatri bestentiëscimo
  5. viatri bestentiësci
  6. liatri bestentieivan/bestentiæn

Imperativo

  1. bestenta ti!
  2. bestentemmo niatri!
  3. bestentæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. bestentou
  2. m. p. bestentæ
  3. f. s. bestentâ
  4. f. p. bestentæ

Gerundio

  1. bestentando
exitâ

Indicativo

Presente

  1. mi exito
  2. ti t’exiti
  3. o/a l’exita
  4. niatri exitemmo
  5. viatri exitæ
  6. liatri exitan

Imperfetto

  1. mi exitava
  2. ti t’exitavi
  3. o/a l’exitava
  4. niatri exitavimo
  5. viatri exitavi
  6. liatri exitavan

Futuo

  1. mi exitiò
  2. ti t’exitiæ
  3. o/a l’exitià
  4. niatri exitiemo
  5. viatri exitiei
  6. liatri exitian

Conzontivo

Presente

  1. che mi exite
  2. che ti t’exiti
  3. che lê o/a l’exite
  4. che niatri exitemmo
  5. che viatri exitæ
  6. che liatri exitan

Imperfetto

  1. che mi exitesse
  2. che ti t’exitesci
  3. che lê o/a l’exitesse
  4. che niatri exitescimo
  5. che viatri exitesci
  6. che liatri exitessan

Condiçionale

  1. mi exitieiva/exitiæ
  2. ti t’exitiësci
  3. o/a l’exitieiva/exitiæ
  4. niatri exitiëscimo
  5. viatri exitiësci
  6. liatri exitieivan/exitiæn

Imperativo

  1. exita ti!
  2. exitemmo niatri!
  3. exitæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. exitou
  2. m. p. exitæ
  3. f. s. exitâ
  4. f. p. exitæ

Gerundio

  1. exitando
locciâ

Indicativo

Presente

  1. mi lòccio
  2. ti ti lòcci
  3. o/a lòccia
  4. niatri loccemmo
  5. viatri locciæ
  6. liatri lòccian

Imperfetto

  1. mi locciava
  2. ti ti locciavi
  3. o/a locciava
  4. niatri locciavimo
  5. viatri locciavi
  6. liatri locciavan

Futuo

  1. mi locciò
  2. ti ti locciæ
  3. o/a loccià
  4. niatri locciemo
  5. viatri locciei
  6. liatri loccian

Conzontivo

Presente

  1. che mi lòcce
  2. che ti ti lòcci
  3. che lê o/a lòcce
  4. che niatri loccemmo
  5. che viatri locciæ
  6. che liatri lòccian

Imperfetto

  1. che mi loccesse
  2. che ti ti loccesci
  3. che lê o/a loccesse
  4. che niatri loccescimo
  5. che viatri loccesci
  6. che liatri loccessan

Condiçionale

  1. mi loccieiva/locciæ
  2. ti ti locciësci
  3. o/a loccieiva/locciæ
  4. niatri locciëscimo
  5. viatri locciësci
  6. liatri loccieivan/locciæn

Imperativo

  1. lòccia ti!
  2. loccemmo niatri!
  3. locciæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. locciou
  2. m. p. locciæ
  3. f. s. locciâ
  4. f. p. locciæ

Gerundio

  1. locciando
mancâ

Indicativo

Presente

  1. mi manco
  2. ti ti manchi
  3. o/a manca
  4. niatri manchemmo
  5. viatri mancæ
  6. liatri mancan

Imperfetto

  1. mi mancava
  2. ti ti mancavi
  3. o/a mancava
  4. niatri mancavimo
  5. viatri mancavi
  6. liatri mancavan

Futuo

  1. mi manchiò
  2. ti ti manchiæ
  3. o/a manchià
  4. niatri manchiemo
  5. viatri manchiei
  6. liatri manchian

Conzontivo

Presente

  1. che mi manche
  2. che ti ti manchi
  3. che lê o/a manche
  4. che niatri manchemmo
  5. che viatri mancæ
  6. che liatri mancan

Imperfetto

  1. che mi manchesse
  2. che ti ti manchesci
  3. che lê o/a manchesse
  4. che niatri manchescimo
  5. che viatri manchesci
  6. che liatri manchessan

Condiçionale

  1. mi manchieiva/manchiæ
  2. ti ti manchiësci
  3. o/a manchieiva/manchiæ
  4. niatri manchiëscimo
  5. viatri manchiësci
  6. liatri manchieivan/manchiæn

Imperativo

  1. manca ti!
  2. manchemmo niatri!
  3. mancæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. mancou
  2. m. p. mancæ
  3. f. s. mancâ
  4. f. p. mancæ

Gerundio

  1. mancando
zinzanâ

Indicativo

Presente

  1. mi zinzaño
  2. ti ti zinzañi
  3. o/a zinzaña
  4. niatri zinzanemmo
  5. viatri zinzanæ
  6. liatri zinzañan

Imperfetto

  1. mi zinzanava
  2. ti ti zinzanavi
  3. o/a zinzanava
  4. niatri zinzanavimo
  5. viatri zinzanavi
  6. liatri zinzanavan

Futuo

  1. mi zinzaniò
  2. ti ti zinzaniæ
  3. o/a zinzanià
  4. niatri zinzaniemo
  5. viatri zinzaniei
  6. liatri zinzanian

Conzontivo

Presente

  1. che mi zinzañe
  2. che ti ti zinzañi
  3. che lê o/a zinzañe
  4. che niatri zinzanemmo
  5. che viatri zinzanæ
  6. che liatri zinzañan

Imperfetto

  1. che mi zinzanesse
  2. che ti ti zinzanesci
  3. che lê o/a zinzanesse
  4. che niatri zinzanescimo
  5. che viatri zinzanesci
  6. che liatri zinzanessan

Condiçionale

  1. mi zinzanieiva/zinzaniæ
  2. ti ti zinzaniësci
  3. o/a zinzanieiva/zinzaniæ
  4. niatri zinzaniëscimo
  5. viatri zinzaniësci
  6. liatri zinzanieivan/zinzaniæn

Imperativo

  1. zinzaña ti!
  2. zinzanemmo niatri!
  3. zinzanæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. zinzanou
  2. m. p. zinzanæ
  3. f. s. zinzanâ
  4. f. p. zinzanæ

Gerundio

  1. zinzanando