DEIZE
parare
-
difendere defende
[deˈfeŋde] (var. difende)1 difende
[diˈfeŋde] -
fermare, arrestare affermâ
[afɛrˈmaː] fermâ
[fɛrˈmaː] (var. affermâ)2 -
addobbare apparâ
[apaˈraː]
Per saperne di più
1. Prefissi de-, des- e re-
Come riportato da E. G. Parodi, Studj Liguri, in «Archivio glottologico italiano», xiv, 1896, i prefissi genovesi de-, des- e re- hanno perso la -e- e preso la -i- a causa dell’influenza dell’italiano. Da molti decenni a questa parte infatti difende, discorrî, risponde, ecc. hanno preso il posto di defende, descorrî, responde, ecc. nella lingua parlata. Le forme in -e- sono comunque ancora ampiamente attestate nella lingua scritta letteraria. In questo dizionario, stanti le finalità principalmente didattiche che lo animano (volte anche al recupero di alcune fra le forme più genuine, qualora incontrino l’interesse dell’utenza), si è scelto di riportare esclusivamente le forme in -e-. Le forme “italianizzate” in -i- sono comunque da considerarsi perfettamente legittime.
2. Prostesi di [a]- in verbi e sostantivi
In genovese è particolarmente frequente la prostesi – cioè l’aggiunta in posizione iniziale – di una vocale
Coniugazioni
affermâ
Indicativo
Presente
- mi affermo
- ti t’affermi
- lê o/a l’afferma
- niatri affermemmo
- viatri affermæ
- liatri afferman
Imperfetto
- mi affermava
- ti t’affermavi
- lê o/a l’affermava
- niatri affermavimo
- viatri affermavi
- liatri affermavan
Futuro
- mi affermiò
- ti t’affermiæ
- lê o/a l’affermià
- niatri affermiemo
- viatri affermiei
- liatri affermian
Congiuntivo
Presente
- che mi afferme
- che ti t’affermi
- che lê o/a l’afferme
- che niatri affermemmo
- che viatri affermæ
- che liatri afferman
Imperfetto
- che mi affermesse
- che ti t’affermesci
- che lê o/a l’affermesse
- che niatri affermescimo
- che viatri affermesci
- che liatri affermessan
Condizionale
- mi affermieiva/affermiæ
- ti t’affermiësci
- lê o/a l’affermieiva/affermiæ
- niatri affermiëscimo
- viatri affermiësci
- liatri affermieivan/affermiæn
Imperativo
- afferma ti!
- affermemmo niatri!
- affermæ viatri!
Participio passato
- m. s. affermou
- m. p. affermæ
- f. s. affermâ
- f. p. affermæ
Gerundio
- affermando
apparâ
Indicativo
Presente
- mi apparo
- ti t’appari
- lê o/a l’appara
- niatri apparemmo
- viatri apparæ
- liatri apparan
Imperfetto
- mi apparava
- ti t’apparavi
- lê o/a l’apparava
- niatri apparavimo
- viatri apparavi
- liatri apparavan
Futuro
- mi appariò
- ti t’appariæ
- lê o/a l’apparià
- niatri appariemo
- viatri appariei
- liatri apparian
Congiuntivo
Presente
- che mi appare
- che ti t’appari
- che lê o/a l’appare
- che niatri apparemmo
- che viatri apparæ
- che liatri apparan
Imperfetto
- che mi apparesse
- che ti t’apparesci
- che lê o/a l’apparesse
- che niatri apparescimo
- che viatri apparesci
- che liatri apparessan
Condizionale
- mi apparieiva/appariæ
- ti t’appariësci
- lê o/a l’apparieiva/appariæ
- niatri appariëscimo
- viatri appariësci
- liatri apparieivan/appariæn
Imperativo
- appara ti!
- apparemmo niatri!
- apparæ viatri!
Participio passato
- m. s. apparou
- m. p. apparæ
- f. s. apparâ
- f. p. apparæ
Gerundio
- apparando
defende
Indicativo
Presente
- mi defendo
- ti ti defendi
- lê o/a defende
- niatri defendemmo
- viatri defendei
- liatri defendan
Imperfetto
- mi defendeiva
- ti ti defendeivi
- lê o/a defendeiva
- niatri defendeivimo
- viatri defendeivi
- liatri defendeivan
Futuro
- mi defendiò
- ti ti defendiæ
- lê o/a defendià
- niatri defendiemo
- viatri defendiei
- liatri defendian
Congiuntivo
Presente
- che mi defende
- che ti ti defendi
- che lê o/a defende
- che niatri defendemmo
- che viatri defendei
- che liatri defendan
Imperfetto
- che mi defendesse
- che ti ti defendesci
- che lê o/a defendesse
- che niatri defendescimo
- che viatri defendesci
- che liatri defendessan
Condizionale
- mi defendieiva/defendiæ
- ti ti defendiësci
- lê o/a defendieiva/defendiæ
- niatri defendiëscimo
- viatri defendiësci
- liatri defendieivan/defendiæn
Imperativo
- defendi ti!
- defendemmo niatri!
- defendei viatri!
Participio passato
- m. s. defeiso
- m. p. defeixi
- f. s. defeisa
- f. p. defeise
Gerundio
- defendendo
difende
Indicativo
Presente
- mi difendo
- ti ti difendi
- lê o/a difende
- niatri difendemmo
- viatri difendei
- liatri difendan
Imperfetto
- mi difendeiva
- ti ti difendeivi
- lê o/a difendeiva
- niatri difendeivimo
- viatri difendeivi
- liatri difendeivan
Futuro
- mi difendiò
- ti ti difendiæ
- lê o/a difendià
- niatri difendiemo
- viatri difendiei
- liatri difendian
Congiuntivo
Presente
- che mi difende
- che ti ti difendi
- che lê o/a difende
- che niatri difendemmo
- che viatri difendei
- che liatri difendan
Imperfetto
- che mi difendesse
- che ti ti difendesci
- che lê o/a difendesse
- che niatri difendescimo
- che viatri difendesci
- che liatri difendessan
Condizionale
- mi difendieiva/difendiæ
- ti ti difendiësci
- lê o/a difendieiva/difendiæ
- niatri difendiëscimo
- viatri difendiësci
- liatri difendieivan/difendiæn
Imperativo
- difendi ti!
- difendemmo niatri!
- difendei viatri!
Participio passato
- m. s. difeiso
- m. p. difeixi
- f. s. difeisa
- f. p. difeise
Gerundio
- difendendo
fermâ
Indicativo
Presente
- mi fermo
- ti ti fermi
- lê o/a ferma
- niatri fermemmo
- viatri fermæ
- liatri ferman
Imperfetto
- mi fermava
- ti ti fermavi
- lê o/a fermava
- niatri fermavimo
- viatri fermavi
- liatri fermavan
Futuro
- mi fermiò
- ti ti fermiæ
- lê o/a fermià
- niatri fermiemo
- viatri fermiei
- liatri fermian
Congiuntivo
Presente
- che mi ferme
- che ti ti fermi
- che lê o/a ferme
- che niatri fermemmo
- che viatri fermæ
- che liatri ferman
Imperfetto
- che mi fermesse
- che ti ti fermesci
- che lê o/a fermesse
- che niatri fermescimo
- che viatri fermesci
- che liatri fermessan
Condizionale
- mi fermieiva/fermiæ
- ti ti fermiësci
- lê o/a fermieiva/fermiæ
- niatri fermiëscimo
- viatri fermiësci
- liatri fermieivan/fermiæn
Imperativo
- ferma ti!
- fermemmo niatri!
- fermæ viatri!
Participio passato
- m. s. fermou
- m. p. fermæ
- f. s. fermâ
- f. p. fermæ
Gerundio
- fermando