Conseggio pe-o patrimònio linguistico ligure

Conseggio ligure

DEIZE

Diçionäio italian-zeneise

scusare

v. tr.
  1. giustificare

    perdonâ [pɛrduˈnaː]

    scusâ [skyˈzaː]

    giustificâ [dʒystifiˈkaː]

    non posso scusare mio cugino per il suo comportamento

    no pòsso perdonâ à mæ coxo o seu comportamento

scusarsi

v. pron.
  1. chiedere scusa

    acciammâ scuse [atʃaˈmaː ˈskyːze] (var. ciammâ scuse)1

    domandâ scusa [dumaŋˈdaː ˈskyːza]

    mi sono scusata tantissimo con lui

    gh’ò acciammou tantiscime scuse

  2. discolparsi

    descorpâse [deskurˈpaːse]

    scusâse [skyˈzaːse]

Pe saveine de ciù

1. Pròstexi de [a]- in verbi e sostantivi

In zeneise a pròstexi – saiva à dî l’azzonta in poxiçion iniçiale – de unna vocale [a]- a l’é assæ frequente inte tante forme verbale. Sti verbi peuan donca presentâse co-a doggia forma, pe exempio: arregordâ [areɡurˈdaː] ~ regordâ [reɡurˈdaː]; addeuviâ [adøːˈvjaː] ~ deuviâ [døːˈvjaː]; allevâ [aleˈvaː] ~ levâ [leˈvaː]; ammiâ [aˈmjaː] ~ miâ [ˈmjaː]; arrecheugge [areˈkødʒˑe] ~ recheugge [reˈkødʒˑe]. Ben che in origine sto fenòmeno o poeiva avei unna fonçion intenscificativa, inta prattica tutte doe e forme – con ò sensa a vocale iniçiale – en equivalente e no compòrta nisciuña variaçion de scignificato. O fenòmeno o l’interessa ascì çerti sostantivi deverbali, comme arregòrdo [areˈɡɔːrdu] ~ regòrdo [reˈɡɔːrdu], allevamacce [ale(ː)vaˈmatʃˑe] ~ levamacce [ale(ː)vaˈmatʃˑe] ò arrecuggeita [arekyˈdʒejta] ~ recuggeita [rekyˈdʒejta]. Anche inte sti caxi, pe-o sòlito e doe forme no implican de differense de scignificato. Into DEIZE, e forme con ò sensa pròstexi de [a]- en lemmatizzæ inta forma consciderâ ciù frequente inte l’uso generale.

Coniugaçioin

acciammâ

Indicativo

Presente

  1. mi acciammo
  2. ti t’acciammi
  3. o/a l’acciamma
  4. niatri acciammemmo
  5. viatri acciammæ
  6. liatri acciamman

Imperfetto

  1. mi acciammava
  2. ti t’acciammavi
  3. o/a l’acciammava
  4. niatri acciammavimo
  5. viatri acciammavi
  6. liatri acciammavan

Futuo

  1. mi acciammiò
  2. ti t’acciammiæ
  3. o/a l’acciammià
  4. niatri acciammiemo
  5. viatri acciammiei
  6. liatri acciammian

Conzontivo

Presente

  1. che mi acciamme
  2. che ti t’acciammi
  3. che lê o/a l’acciamme
  4. che niatri acciammemmo
  5. che viatri acciammæ
  6. che liatri acciamman

Imperfetto

  1. che mi acciammesse
  2. che ti t’acciammesci
  3. che lê o/a l’acciammesse
  4. che niatri acciammescimo
  5. che viatri acciammesci
  6. che liatri acciammessan

Condiçionale

  1. mi acciammieiva/acciammiæ
  2. ti t’acciammiësci
  3. o/a l’acciammieiva/acciammiæ
  4. niatri acciammiëscimo
  5. viatri acciammiësci
  6. liatri acciammieivan/acciammiæn

Imperativo

  1. acciamma ti!
  2. acciammemmo niatri!
  3. acciammæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. acciammou
  2. m. p. acciammæ
  3. f. s. acciammâ
  4. f. p. acciammæ

Gerundio

  1. acciammando
descorpâ

Indicativo

Presente

  1. mi descorpo
  2. ti ti descorpi
  3. o/a descorpa
  4. niatri descorpemmo
  5. viatri descorpæ
  6. liatri descorpan

Imperfetto

  1. mi descorpava
  2. ti ti descorpavi
  3. o/a descorpava
  4. niatri descorpavimo
  5. viatri descorpavi
  6. liatri descorpavan

Futuo

  1. mi descorpiò
  2. ti ti descorpiæ
  3. o/a descorpià
  4. niatri descorpiemo
  5. viatri descorpiei
  6. liatri descorpian

Conzontivo

Presente

  1. che mi descorpe
  2. che ti ti descorpi
  3. che lê o/a descorpe
  4. che niatri descorpemmo
  5. che viatri descorpæ
  6. che liatri descorpan

Imperfetto

  1. che mi descorpesse
  2. che ti ti descorpesci
  3. che lê o/a descorpesse
  4. che niatri descorpescimo
  5. che viatri descorpesci
  6. che liatri descorpessan

Condiçionale

  1. mi descorpieiva/descorpiæ
  2. ti ti descorpiësci
  3. o/a descorpieiva/descorpiæ
  4. niatri descorpiëscimo
  5. viatri descorpiësci
  6. liatri descorpieivan/descorpiæn

Imperativo

  1. descorpa ti!
  2. descorpemmo niatri!
  3. descorpæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. descorpou
  2. m. p. descorpæ
  3. f. s. descorpâ
  4. f. p. descorpæ

Gerundio

  1. descorpando
domandâ

Indicativo

Presente

  1. mi domando
  2. ti ti domandi
  3. o/a domanda
  4. niatri domandemmo
  5. viatri domandæ
  6. liatri domandan

Imperfetto

  1. mi domandava
  2. ti ti domandavi
  3. o/a domandava
  4. niatri domandavimo
  5. viatri domandavi
  6. liatri domandavan

Futuo

  1. mi domandiò
  2. ti ti domandiæ
  3. o/a domandià
  4. niatri domandiemo
  5. viatri domandiei
  6. liatri domandian

Conzontivo

Presente

  1. che mi domande
  2. che ti ti domandi
  3. che lê o/a domande
  4. che niatri domandemmo
  5. che viatri domandæ
  6. che liatri domandan

Imperfetto

  1. che mi domandesse
  2. che ti ti domandesci
  3. che lê o/a domandesse
  4. che niatri domandescimo
  5. che viatri domandesci
  6. che liatri domandessan

Condiçionale

  1. mi domandieiva/domandiæ
  2. ti ti domandiësci
  3. o/a domandieiva/domandiæ
  4. niatri domandiëscimo
  5. viatri domandiësci
  6. liatri domandieivan/domandiæn

Imperativo

  1. domanda ti!
  2. domandemmo niatri!
  3. domandæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. domandou
  2. m. p. domandæ
  3. f. s. domandâ
  4. f. p. domandæ

Gerundio

  1. domandando
giustificâ

Indicativo

Presente

  1. mi giustifico
  2. ti ti giustifichi
  3. o/a giustifica
  4. niatri giustifichemmo
  5. viatri giustificæ
  6. liatri giustifican

Imperfetto

  1. mi giustificava
  2. ti ti giustificavi
  3. o/a giustificava
  4. niatri giustificavimo
  5. viatri giustificavi
  6. liatri giustificavan

Futuo

  1. mi giustifichiò
  2. ti ti giustifichiæ
  3. o/a giustifichià
  4. niatri giustifichiemo
  5. viatri giustifichiei
  6. liatri giustifichian

Conzontivo

Presente

  1. che mi giustifiche
  2. che ti ti giustifichi
  3. che lê o/a giustifiche
  4. che niatri giustifichemmo
  5. che viatri giustificæ
  6. che liatri giustifican

Imperfetto

  1. che mi giustifichesse
  2. che ti ti giustifichesci
  3. che lê o/a giustifichesse
  4. che niatri giustifichescimo
  5. che viatri giustifichesci
  6. che liatri giustifichessan

Condiçionale

  1. mi giustifichieiva/giustifichiæ
  2. ti ti giustifichiësci
  3. o/a giustifichieiva/giustifichiæ
  4. niatri giustifichiëscimo
  5. viatri giustifichiësci
  6. liatri giustifichieivan/giustifichiæn

Imperativo

  1. giustifica ti!
  2. giustifichemmo niatri!
  3. giustificæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. giustificou
  2. m. p. giustificæ
  3. f. s. giustificâ
  4. f. p. giustificæ

Gerundio

  1. giustificando
perdonâ

Indicativo

Presente

  1. mi perdoño
  2. ti ti perdoñi
  3. o/a perdoña
  4. niatri perdonemmo
  5. viatri perdonæ
  6. liatri perdoñan

Imperfetto

  1. mi perdonava
  2. ti ti perdonavi
  3. o/a perdonava
  4. niatri perdonavimo
  5. viatri perdonavi
  6. liatri perdonavan

Futuo

  1. mi perdoniò
  2. ti ti perdoniæ
  3. o/a perdonià
  4. niatri perdoniemo
  5. viatri perdoniei
  6. liatri perdonian

Conzontivo

Presente

  1. che mi perdoñe
  2. che ti ti perdoñi
  3. che lê o/a perdoñe
  4. che niatri perdonemmo
  5. che viatri perdonæ
  6. che liatri perdoñan

Imperfetto

  1. che mi perdonesse
  2. che ti ti perdonesci
  3. che lê o/a perdonesse
  4. che niatri perdonescimo
  5. che viatri perdonesci
  6. che liatri perdonessan

Condiçionale

  1. mi perdonieiva/perdoniæ
  2. ti ti perdoniësci
  3. o/a perdonieiva/perdoniæ
  4. niatri perdoniëscimo
  5. viatri perdoniësci
  6. liatri perdonieivan/perdoniæn

Imperativo

  1. perdoña ti!
  2. perdonemmo niatri!
  3. perdonæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. perdonou
  2. m. p. perdonæ
  3. f. s. perdonâ
  4. f. p. perdonæ

Gerundio

  1. perdonando
scusâ

Indicativo

Presente

  1. mi scuso
  2. ti ti scusi
  3. o/a scusa
  4. niatri scusemmo
  5. viatri scusæ
  6. liatri scusan

Imperfetto

  1. mi scusava
  2. ti ti scusavi
  3. o/a scusava
  4. niatri scusavimo
  5. viatri scusavi
  6. liatri scusavan

Futuo

  1. mi scusiò
  2. ti ti scusiæ
  3. o/a scusià
  4. niatri scusiemo
  5. viatri scusiei
  6. liatri scusian

Conzontivo

Presente

  1. che mi scuse
  2. che ti ti scusi
  3. che lê o/a scuse
  4. che niatri scusemmo
  5. che viatri scusæ
  6. che liatri scusan

Imperfetto

  1. che mi scusesse
  2. che ti ti scusesci
  3. che lê o/a scusesse
  4. che niatri scusescimo
  5. che viatri scusesci
  6. che liatri scusessan

Condiçionale

  1. mi scusieiva/scusiæ
  2. ti ti scusiësci
  3. o/a scusieiva/scusiæ
  4. niatri scusiëscimo
  5. viatri scusiësci
  6. liatri scusieivan/scusiæn

Imperativo

  1. scusa ti!
  2. scusemmo niatri!
  3. scusæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. scusou
  2. m. p. scusæ
  3. f. s. scusâ
  4. f. p. scusæ

Gerundio

  1. scusando