DEIZE
valere
-
avere pregio o un prezzo vai
[ˈvaj] questo quadro non vale molto
sto quaddro o no vâ guæi
quella moneta antica vale una fortuna
quella monæa antiga a vâ unna fortuña
-
avere influenza o autorità contâ
[kuŋˈtaː] vai
[ˈvaj] le sue parole valgono poco
e seu poule contan pöco
il suo parere vale più di quello degli altri
o seu pai o conta ciù de quello di atri
-
essere vero, in vigore o applicabile vai
[ˈvaj] la legge vale su tutto il territorio nazionale
a lezze a vâ in sce tutto o territöio naçionale
quello che hai detto vale anche per te
quello che t’æ dito o vâ pe ti ascì
-
contare in termini di punteggio vai
[ˈvaj] quanto vale il sette di quadri?
quant’o vâ o sette de dinæ?
-
dare un profitto rende
[ˈreŋde] frütâ
[fryːˈtaː] quell’operazione mi è valsa una discreta somma
quell’operaçion a m’à reiso unna bella somma
-
far ottenere procuâ
[pruˈkɥaː] quel lavoro gli è valso la promozione
quello travaggio o gh’à procuou a promoçion
valersi
-
servirsi, trarre beneficio servîse (de qcs.)
[sɛrˈviːse] vaise (de qcs.)
[ˈvajse] addeuviâ (qcs.)
[adøːˈvjaː] (var. deuviâ)1 per il trasloco si è valso dell’aiuto di amici
pe-o stramuo o s’é servio de l’aggiutto di amixi
Per saperne di più
1. Prostesi di [a]- in verbi e sostantivi
In genovese è particolarmente frequente la prostesi – cioè l’aggiunta in posizione iniziale – di una vocale
Coniugazioni
addeuviâ
Indicativo
Presente
- mi addeuvio
- ti t’addeuvi
- lê o/a l’addeuvia
- niatri addeuviemmo/addeuviemo
- viatri addeuviæ
- liatri addeuvian
Imperfetto
- mi addeuviava
- ti t’addeuviavi
- lê o/a l’addeuviava
- niatri addeuviavimo
- viatri addeuviavi
- liatri addeuviavan
Futuro
- mi addeuviò
- ti t’addeuviæ
- lê o/a l’addeuvià
- niatri addeuviemo
- viatri addeuviei
- liatri addeuvian
Congiuntivo
Presente
- che mi addeuvie
- che ti t’addeuvi
- che lê o/a l’addeuvie
- che niatri addeuviemmo/addeuviemo
- che viatri addeuviæ
- che liatri addeuvian
Imperfetto
- che mi addeuviesse
- che ti t’addeuviesci
- che lê o/a l’addeuviesse
- che niatri addeuviescimo
- che viatri addeuviesci
- che liatri addeuviessan
Condizionale
- mi addeuvieiva/addeuviæ
- ti t’addeuviësci
- lê o/a l’addeuvieiva/addeuviæ
- niatri addeuviëscimo
- viatri addeuviësci
- liatri addeuvieivan/addeuviæn
Imperativo
- addeuvia ti!
- addeuviemmo/addeuviemo niatri!
- addeuviæ viatri!
Participio passato
- m. s. addeuviou
- m. p. addeuviæ
- f. s. addeuviâ
- f. p. addeuviæ
Gerundio
- addeuviando
contâ
Indicativo
Presente
- mi conto
- ti ti conti
- lê o/a conta
- niatri contemmo
- viatri contæ
- liatri contan
Imperfetto
- mi contava
- ti ti contavi
- lê o/a contava
- niatri contavimo
- viatri contavi
- liatri contavan
Futuro
- mi contiò
- ti ti contiæ
- lê o/a contià
- niatri contiemo
- viatri contiei
- liatri contian
Congiuntivo
Presente
- che mi conte
- che ti ti conti
- che lê o/a conte
- che niatri contemmo
- che viatri contæ
- che liatri contan
Imperfetto
- che mi contesse
- che ti ti contesci
- che lê o/a contesse
- che niatri contescimo
- che viatri contesci
- che liatri contessan
Condizionale
- mi contieiva/contiæ
- ti ti contiësci
- lê o/a contieiva/contiæ
- niatri contiëscimo
- viatri contiësci
- liatri contieivan/contiæn
Imperativo
- conta ti!
- contemmo niatri!
- contæ viatri!
Participio passato
- m. s. contou
- m. p. contæ
- f. s. contâ
- f. p. contæ
Gerundio
- contando
frütâ
Indicativo
Presente
- mi fruto
- ti ti fruti
- lê o/a fruta
- niatri frütemmo
- viatri frütæ
- liatri frutan
Imperfetto
- mi frütava
- ti ti frütavi
- lê o/a frütava
- niatri frütavimo
- viatri frütavi
- liatri frütavan
Futuro
- mi frütiò
- ti ti frütiæ
- lê o/a frütià
- niatri frütiemo
- viatri frütiei
- liatri frütian
Congiuntivo
Presente
- che mi frute
- che ti ti fruti
- che lê o/a frute
- che niatri frütemmo
- che viatri frütæ
- che liatri frutan
Imperfetto
- che mi frütesse
- che ti ti frütesci
- che lê o/a frütesse
- che niatri frütescimo
- che viatri frütesci
- che liatri frütessan
Condizionale
- mi frütieiva/frütiæ
- ti ti frütiësci
- lê o/a frütieiva/frütiæ
- niatri frütiëscimo
- viatri frütiësci
- liatri frütieivan/frütiæn
Imperativo
- fruta ti!
- frütemmo niatri!
- frütæ viatri!
Participio passato
- m. s. frütou
- m. p. frütæ
- f. s. frütâ
- f. p. frütæ
Gerundio
- frütando
procuâ
Indicativo
Presente
- mi procuo
- ti ti procui
- lê o/a procua
- niatri procuemmo/procuemo
- viatri procuæ
- liatri procuan
Imperfetto
- mi procuava
- ti ti procuavi
- lê o/a procuava
- niatri procuavimo
- viatri procuavi
- liatri procuavan
Futuro
- mi procuiò
- ti ti procuiæ
- lê o/a procuià
- niatri procuiemo
- viatri procuiei
- liatri procuian
Congiuntivo
Presente
- che mi procue
- che ti ti procui
- che lê o/a procue
- che niatri procuemmo/procuemo
- che viatri procuæ
- che liatri procuan
Imperfetto
- che mi procuesse
- che ti ti procuesci
- che lê o/a procuesse
- che niatri procuescimo
- che viatri procuesci
- che liatri procuessan
Condizionale
- mi procuieiva/procuiæ
- ti ti procuiësci
- lê o/a procuieiva/procuiæ
- niatri procuiëscimo
- viatri procuiësci
- liatri procuieivan/procuiæn
Imperativo
- procua ti!
- procuemmo/procuemo niatri!
- procuæ viatri!
Participio passato
- m. s. procuou
- m. p. procuæ
- f. s. procuâ
- f. p. procuæ
Gerundio
- procuando
rende
Indicativo
Presente
- mi rendo
- ti ti rendi
- lê o/a rende
- niatri rendemmo
- viatri rendei
- liatri rendan
Imperfetto
- mi rendeiva
- ti ti rendeivi
- lê o/a rendeiva
- niatri rendeivimo
- viatri rendeivi
- liatri rendeivan
Futuro
- mi rendiò
- ti ti rendiæ
- lê o/a rendià
- niatri rendiemo
- viatri rendiei
- liatri rendian
Congiuntivo
Presente
- che mi rende
- che ti ti rendi
- che lê o/a rende
- che niatri rendemmo
- che viatri rendei
- che liatri rendan
Imperfetto
- che mi rendesse
- che ti ti rendesci
- che lê o/a rendesse
- che niatri rendescimo
- che viatri rendesci
- che liatri rendessan
Condizionale
- mi rendieiva/rendiæ
- ti ti rendiësci
- lê o/a rendieiva/rendiæ
- niatri rendiëscimo
- viatri rendiësci
- liatri rendieivan/rendiæn
Imperativo
- rendi ti!
- rendemmo niatri!
- rendei viatri!
Participio passato
- m. s. reiso
- m. p. reixi
- f. s. reisa
- f. p. reise
Gerundio
- rendendo
servî
Indicativo
Presente
- mi servo
- ti ti servi
- lê o/a serve
- niatri servimmo
- viatri servî
- liatri servan
Imperfetto
- mi serviva
- ti ti servivi
- lê o/a serviva
- niatri servivimo
- viatri servivi
- liatri servivan
Futuro
- mi serviò
- ti ti serviæ
- lê o/a servià
- niatri serviemo
- viatri serviei
- liatri servian
Congiuntivo
Presente
- che mi serve
- che ti ti servi
- che lê o/a serve
- che niatri servimmo
- che viatri servî
- che liatri servan
Imperfetto
- che mi servisse
- che ti ti servisci
- che lê o/a servisse
- che niatri serviscimo
- che viatri servisci
- che liatri servissan
Condizionale
- mi servieiva/serviæ
- ti ti serviësci
- lê o/a servieiva/serviæ
- niatri serviëscimo
- viatri serviësci
- liatri servieivan/serviæn
Imperativo
- servi ti!
- servimmo niatri!
- servî viatri!
Participio passato
- m. s. servio
- m. p. servii
- f. s. servia
- f. p. servie
Gerundio
- servindo
vai
Indicativo
Presente
- mi vao
- ti ti väi
- lê o/a vâ
- niatri vaimmo/vaimo
- viatri vai
- liatri van
Imperfetto
- mi vaiva
- ti ti vaivi
- lê o/a vaiva
- niatri vaivimo
- viatri vaivi
- liatri vaivan
Futuro
- mi varriò
- ti ti varriæ
- lê o/a varrià
- niatri varriemo
- viatri varriei
- liatri varrian
Congiuntivo
Presente
- che mi vagge
- che ti ti vaggi
- che lê o/a vagge
- che niatri vaggemmo/vaggimo
- che viatri vaggei
- che liatri vaggian
Imperfetto
- che mi vaise
- che ti ti vaisci
- che lê o/a vaise
- che niatri vaiscimo
- che viatri vaisci
- che liatri vaisan
Condizionale
- mi varrieiva/varriæ
- ti ti varriësci
- lê o/a varrieiva/varriæ
- niatri varriëscimo
- viatri varriësci
- liatri varrieivan/varriæn
Imperativo
- vaggi ti!
- vaggemmo/vaggimo niatri!
- vaggei viatri!
Participio passato
- m. s. varsciuo
- m. p. varsciui
- f. s. varsciua
- f. p. varsciue
Gerundio
- vaindo
Polirematiche
→ non valere un soldo, → valere come il due di briscola, → valere la pena.