DEIZE
gettare
-
lanciare con energia, scagliare tiâ
[ˈtjaː] asbriâ
[azˈbrjaː] (var. abbrivâ, asbrivâ)1 i bambini si divertono a gettare i sassi nel lago
i figgeu se demoan à tiâ i sasci into lago
ha gettato il telefono contro il muro dalla rabbia
o l’à asbriou o telefono contra a miagia da-a raggia
-
buttare via cacciâ
[kaˈtʃaː] cacciâ via
[kaˈtʃaː ˈviːa] dovrò gettare il frigo perché non funziona più
doviò cacciâ o frigo perché o no fonçioña ciù
-
spingere cacciâ
[kaˈtʃaː] l’onda l’ha gettata contro gli scogli
l’onda a l’à cacciâ contra i scheuggi
perché hai gettato a terra tua sorella?
perché t’æ cacciou in tæra teu seu?
-
di liquidi e germogli: emettere buttâ
[byˈtaː] la fontana nel parco getta acqua fresca
o barchî into parco o beutta ægua fresca
le piante gettano le loro prime foglie in primavera
e ciante beuttan e seu primme feugge de primmaveia
-
di urla e sim.: emettere cacciâ
[kaˈtʃaː] all’improvviso gettai un grido di sorpresa
tutt’assemme ò cacciou un crio de sorpreisa
-
versare in uno stampo zittâ
[ziˈtaː] l’artista ha gettato una nuova statua in bronzo
l’artista o l’à zittou unna neuva statua de bronzo
gettarsi
-
lasciarsi andare cacciâse
[kaˈtʃaːse] era così sfinita che si è gettata sul divano senza dire nulla
a l’ea mai tanto abbötia ch’a s’é cacciâ in sciô sofà sensa dî ninte
-
scagliarsi cacciâse
[kaˈtʃaːse] asbriâse
[azˈbrjaːse] (var. abbrivâse, asbrivâse)1 i soldati si sono gettati contro i nemici
i sordatti s’en cacciæ contra i nemixi
Learn more
1. Loss of intervocalic -[v]-
The term may also occur with syncope (i.e. loss) of intervocalic -[v]-. This is a fairly widespread phenomenon, characterizing on the one hand urban varieties of the lower social strata, and on the other coastal and rural varieties. Thus, words such as apreuvo [aˈprøːvu] “after, behind”, covercio [kuˈvɛːrtʃu] “lid”, crövo [ˈkrɔːvu] “crow” or ravieu [raˈvjøː] “(one piece of) ravioli”, among many others, may appear in the forms apreuo [aˈprøːu], coercio [ˈkwɛːrtʃu], cröo [ˈkrɔːu] or raieu [raˈjøː]. A similar phenomenon is sometimes also found in word-initial positions, for instance in forms of the verb voei
Conjugations
asbriâ
Indicative
Present
- mi asbrio
- ti t’asbrii
- lê o/a l’asbria
- niatri asbriemmo/asbriemo
- viatri asbriæ
- liatri asbrian
Imperfect
- mi asbriava
- ti t’asbriavi
- lê o/a l’asbriava
- niatri asbriavimo
- viatri asbriavi
- liatri asbriavan
Future
- mi asbriò
- ti t’asbriæ
- lê o/a l’asbrià
- niatri asbriemo
- viatri asbriei
- liatri asbrian
Subjunctive
Present
- che mi asbrie
- che ti t’asbrii
- che lê o/a l’asbrie
- che niatri asbriemmo/asbriemo
- che viatri asbriæ
- che liatri asbrian
Imperfect
- che mi asbriesse
- che ti t’asbriesci
- che lê o/a l’asbriesse
- che niatri asbriescimo
- che viatri asbriesci
- che liatri asbriessan
Conditional
- mi asbrieiva/asbriæ
- ti t’asbriësci
- lê o/a l’asbrieiva/asbriæ
- niatri asbriëscimo
- viatri asbriësci
- liatri asbrieivan/asbriæn
Imperative
- asbria ti!
- asbriemmo/asbriemo niatri!
- asbriæ viatri!
Past participle
- m. s. asbriou
- m. p. asbriæ
- f. s. asbriâ
- f. p. asbriæ
Gerund
- asbriando
buttâ
Indicative
Present
- mi beutto
- ti ti beutti
- lê o/a beutta
- niatri buttemmo
- viatri buttæ
- liatri beuttan
Imperfect
- mi buttava
- ti ti buttavi
- lê o/a buttava
- niatri buttavimo
- viatri buttavi
- liatri buttavan
Future
- mi buttiò
- ti ti buttiæ
- lê o/a buttià
- niatri buttiemo
- viatri buttiei
- liatri buttian
Subjunctive
Present
- che mi beutte
- che ti ti beutti
- che lê o/a beutte
- che niatri buttemmo
- che viatri buttæ
- che liatri beuttan
Imperfect
- che mi buttesse
- che ti ti buttesci
- che lê o/a buttesse
- che niatri buttescimo
- che viatri buttesci
- che liatri buttessan
Conditional
- mi buttieiva/buttiæ
- ti ti buttiësci
- lê o/a buttieiva/buttiæ
- niatri buttiëscimo
- viatri buttiësci
- liatri buttieivan/buttiæn
Imperative
- beutta ti!
- buttemmo niatri!
- buttæ viatri!
Past participle
- m. s. buttou
- m. p. buttæ
- f. s. buttâ
- f. p. buttæ
Gerund
- buttando
cacciâ
Indicative
Present
- mi caccio
- ti ti cacci
- lê o/a caccia
- niatri caccemmo
- viatri cacciæ
- liatri caccian
Imperfect
- mi cacciava
- ti ti cacciavi
- lê o/a cacciava
- niatri cacciavimo
- viatri cacciavi
- liatri cacciavan
Future
- mi cacciò
- ti ti cacciæ
- lê o/a caccià
- niatri cacciemo
- viatri cacciei
- liatri caccian
Subjunctive
Present
- che mi cacce
- che ti ti cacci
- che lê o/a cacce
- che niatri caccemmo
- che viatri cacciæ
- che liatri caccian
Imperfect
- che mi caccesse
- che ti ti caccesci
- che lê o/a caccesse
- che niatri caccescimo
- che viatri caccesci
- che liatri caccessan
Conditional
- mi caccieiva/cacciæ
- ti ti cacciësci
- lê o/a caccieiva/cacciæ
- niatri cacciëscimo
- viatri cacciësci
- liatri caccieivan/cacciæn
Imperative
- caccia ti!
- caccemmo niatri!
- cacciæ viatri!
Past participle
- m. s. cacciou
- m. p. cacciæ
- f. s. cacciâ
- f. p. cacciæ
Gerund
- cacciando
tiâ
Indicative
Present
- mi tio
- ti ti tii
- lê o/a tia
- niatri tiemmo/tiemo
- viatri tiæ
- liatri tian
Imperfect
- mi tiava
- ti ti tiavi
- lê o/a tiava
- niatri tiavimo
- viatri tiavi
- liatri tiavan
Future
- mi tiò
- ti ti tiæ
- lê o/a tià
- niatri tiemo
- viatri tiei
- liatri tian
Subjunctive
Present
- che mi tie
- che ti ti tii
- che lê o/a tie
- che niatri tiemmo/tiemo
- che viatri tiæ
- che liatri tian
Imperfect
- che mi tiesse
- che ti ti tiesci
- che lê o/a tiesse
- che niatri tiescimo
- che viatri tiesci
- che liatri tiessan
Conditional
- mi tieiva/tiæ
- ti ti tiësci
- lê o/a tieiva/tiæ
- niatri tiëscimo
- viatri tiësci
- liatri tieivan/tiæn
Imperative
- tia ti!
- tiemmo/tiemo niatri!
- tiæ viatri!
Past participle
- m. s. tiou
- m. p. tiæ
- f. s. tiâ
- f. p. tiæ
Gerund
- tiando
zittâ
Indicative
Present
- mi zitto
- ti ti zitti
- lê o/a zitta
- niatri zittemmo
- viatri zittæ
- liatri zittan
Imperfect
- mi zittava
- ti ti zittavi
- lê o/a zittava
- niatri zittavimo
- viatri zittavi
- liatri zittavan
Future
- mi zittiò
- ti ti zittiæ
- lê o/a zittià
- niatri zittiemo
- viatri zittiei
- liatri zittian
Subjunctive
Present
- che mi zitte
- che ti ti zitti
- che lê o/a zitte
- che niatri zittemmo
- che viatri zittæ
- che liatri zittan
Imperfect
- che mi zittesse
- che ti ti zittesci
- che lê o/a zittesse
- che niatri zittescimo
- che viatri zittesci
- che liatri zittessan
Conditional
- mi zittieiva/zittiæ
- ti ti zittiësci
- lê o/a zittieiva/zittiæ
- niatri zittiëscimo
- viatri zittiësci
- liatri zittieivan/zittiæn
Imperative
- zitta ti!
- zittemmo niatri!
- zittæ viatri!
Past participle
- m. s. zittou
- m. p. zittæ
- f. s. zittâ
- f. p. zittæ
Gerund
- zittando
Multi-word expressions
→ gettare all’aria, → gettare il sasso e nascondere la mano, → gettare l’ancora.
Bibliography
- F. Toso, “Il tabarchino. Strutture, evoluzione storica, aspetti sociolinguistici.”, in Il bilinguismo tra conservazione e minaccia. Esempi e presupposti per interventi di politica linguistica e di educazione bilingue, ed. by A. Carli, FrancoAngeli, 2004
- S. Lusito, Aspetti teorici e pratici della redazione di un dizionario genovese-italiano della lingua contemporanea. Metalessicografia di una varietà romanza di koinè, Edizioni dell’Orso, 2025