Conseggio pe-o patrimònio linguistico ligure

Conseggio ligure

DEIZE

Dizionario italiano-genovese

ricavare

v. tr.
  1. ottenere trasformando

    ottegnî [ɔteˈɲiː]

    recavâ [rekaˈvaː] (var. ricavâ)1

    da queste mele mio zio ricava un sidro cattivissimo

    da ste meie mæ barba o l’ottëgne un vin ben ben grammo

  2. ottenere un ricavo, un utile

    sciortîne [ʃurˈtiːne]

    cavâghe [kaˈvaːɡe]

    guägnâghe [ɡwaːˈɲaːɡe]

    cosa pensi di ricavare dalla vendita?

    cöse ti pensi de sciortîne da-a vendia?

Per saperne di più

1. Prefissi de-, des- e re-

Come riportato da E. G. Parodi, Studj Liguri, in «Archivio glottologico italiano», xiv, 1896, i prefissi genovesi de-, des- e re- hanno perso la -e- e preso la -i- a causa dell’influenza dell’italiano. Da molti decenni a questa parte infatti difende, discorrî, risponde, ecc. hanno preso il posto di defende, descorrî, responde, ecc. nella lingua parlata. Le forme in -e- sono comunque ancora ampiamente attestate nella lingua scritta letteraria. In questo dizionario, stanti le finalità principalmente didattiche che lo animano (volte anche al recupero di alcune fra le forme più genuine, qualora incontrino l’interesse dell’utenza), si è scelto di riportare esclusivamente le forme in -e-. Le forme “italianizzate” in -i- sono comunque da considerarsi perfettamente legittime.

Coniugazioni

cavâ

Indicativo

Presente

  1. mi cavo
  2. ti ti cavi
  3. o/a cava
  4. niatri cavemmo
  5. viatri cavæ
  6. liatri cavan

Imperfetto

  1. mi cavava
  2. ti ti cavavi
  3. o/a cavava
  4. niatri cavavimo
  5. viatri cavavi
  6. liatri cavavan

Futuro

  1. mi caviò
  2. ti ti caviæ
  3. o/a cavià
  4. niatri caviemo
  5. viatri caviei
  6. liatri cavian

Congiuntivo

Presente

  1. che mi cave
  2. che ti ti cavi
  3. che lê o/a cave
  4. che niatri cavemmo
  5. che viatri cavæ
  6. che liatri cavan

Imperfetto

  1. che mi cavesse
  2. che ti ti cavesci
  3. che lê o/a cavesse
  4. che niatri cavescimo
  5. che viatri cavesci
  6. che liatri cavessan

Condizionale

  1. mi cavieiva/caviæ
  2. ti ti caviësci
  3. o/a cavieiva/caviæ
  4. niatri caviëscimo
  5. viatri caviësci
  6. liatri cavieivan/caviæn

Imperativo

  1. cava ti!
  2. cavemmo niatri!
  3. cavæ viatri!

Participio passato

  1. m. s. cavou
  2. m. p. cavæ
  3. f. s. cavâ
  4. f. p. cavæ

Gerundio

  1. cavando
guägnâ

Indicativo

Presente

  1. mi guägno
  2. ti ti guägni
  3. o/a guägna
  4. niatri guägnemmo
  5. viatri guägnæ
  6. liatri guägnan

Imperfetto

  1. mi guägnava
  2. ti ti guägnavi
  3. o/a guägnava
  4. niatri guägnavimo
  5. viatri guägnavi
  6. liatri guägnavan

Futuro

  1. mi guägniò
  2. ti ti guägniæ
  3. o/a guägnià
  4. niatri guägniemo
  5. viatri guägniei
  6. liatri guägnian

Congiuntivo

Presente

  1. che mi guägne
  2. che ti ti guägni
  3. che lê o/a guägne
  4. che niatri guägnemmo
  5. che viatri guägnæ
  6. che liatri guägnan

Imperfetto

  1. che mi guägnesse
  2. che ti ti guägnesci
  3. che lê o/a guägnesse
  4. che niatri guägnescimo
  5. che viatri guägnesci
  6. che liatri guägnessan

Condizionale

  1. mi guägnieiva/guägniæ
  2. ti ti guägniësci
  3. o/a guägnieiva/guägniæ
  4. niatri guägniëscimo
  5. viatri guägniësci
  6. liatri guägnieivan/guägniæn

Imperativo

  1. guägna ti!
  2. guägnemmo niatri!
  3. guägnæ viatri!

Participio passato

  1. m. s. guägno
  2. m. p. guägni
  3. f. s. guägna
  4. f. p. guägne

Gerundio

  1. guägnando
ottegnî

Indicativo

Presente

  1. mi ottëgno
  2. ti t’ottëgni
  3. o/a l’ottëgne
  4. niatri ottegnimmo
  5. viatri ottegnî
  6. liatri ottëgnan

Imperfetto

  1. mi ottegniva
  2. ti t’ottegnivi
  3. o/a l’ottegniva
  4. niatri ottegnivimo
  5. viatri ottegnivi
  6. liatri ottegnivan

Futuro

  1. mi ottegniò
  2. ti t’ottegniæ
  3. o/a l’ottegnià
  4. niatri ottegniemo
  5. viatri ottegniei
  6. liatri ottegnian

Congiuntivo

Presente

  1. che mi ottëgne
  2. che ti t’ottëgni
  3. che lê o/a l’ottëgne
  4. che niatri ottegnimmo
  5. che viatri ottegnî
  6. che liatri ottëgnan

Imperfetto

  1. che mi ottegnisse
  2. che ti t’ottegnisci
  3. che lê o/a l’ottegnisse
  4. che niatri ottegniscimo
  5. che viatri ottegnisci
  6. che liatri ottegnissan

Condizionale

  1. mi ottegnieiva/ottegniæ
  2. ti t’ottegniësci
  3. o/a l’ottegnieiva/ottegniæ
  4. niatri ottegniëscimo
  5. viatri ottegniësci
  6. liatri ottegnieivan/ottegniæn

Imperativo

  1. ottëgni ti!
  2. ottegnimmo niatri!
  3. ottegnî viatri!

Participio passato

  1. m. s. ottegnuo
  2. m. p. ottegnui
  3. f. s. ottegnua
  4. f. p. ottegnue

Gerundio

  1. ottegnindo
recavâ

Indicativo

Presente

  1. mi recavo
  2. ti ti recavi
  3. o/a recava
  4. niatri recavemmo
  5. viatri recavæ
  6. liatri recavan

Imperfetto

  1. mi recavava
  2. ti ti recavavi
  3. o/a recavava
  4. niatri recavavimo
  5. viatri recavavi
  6. liatri recavavan

Futuro

  1. mi recaviò
  2. ti ti recaviæ
  3. o/a recavià
  4. niatri recaviemo
  5. viatri recaviei
  6. liatri recavian

Congiuntivo

Presente

  1. che mi recave
  2. che ti ti recavi
  3. che lê o/a recave
  4. che niatri recavemmo
  5. che viatri recavæ
  6. che liatri recavan

Imperfetto

  1. che mi recavesse
  2. che ti ti recavesci
  3. che lê o/a recavesse
  4. che niatri recavescimo
  5. che viatri recavesci
  6. che liatri recavessan

Condizionale

  1. mi recavieiva/recaviæ
  2. ti ti recaviësci
  3. o/a recavieiva/recaviæ
  4. niatri recaviëscimo
  5. viatri recaviësci
  6. liatri recavieivan/recaviæn

Imperativo

  1. recava ti!
  2. recavemmo niatri!
  3. recavæ viatri!

Participio passato

  1. m. s. recavou
  2. m. p. recavæ
  3. f. s. recavâ
  4. f. p. recavæ

Gerundio

  1. recavando
sciortî

Indicativo

Presente

  1. mi sciòrto
  2. ti ti sciòrti
  3. o/a sciòrte
  4. niatri sciortimmo
  5. viatri sciortî
  6. liatri sciòrtan

Imperfetto

  1. mi sciortiva
  2. ti ti sciortivi
  3. o/a sciortiva
  4. niatri sciortivimo
  5. viatri sciortivi
  6. liatri sciortivan

Futuro

  1. mi sciortiò
  2. ti ti sciortiæ
  3. o/a sciortià
  4. niatri sciortiemo
  5. viatri sciortiei
  6. liatri sciortian

Congiuntivo

Presente

  1. che mi sciòrte
  2. che ti ti sciòrti
  3. che lê o/a sciòrte
  4. che niatri sciortimmo
  5. che viatri sciortî
  6. che liatri sciòrtan

Imperfetto

  1. che mi sciortisse
  2. che ti ti sciortisci
  3. che lê o/a sciortisse
  4. che niatri sciortiscimo
  5. che viatri sciortisci
  6. che liatri sciortissan

Condizionale

  1. mi sciortieiva/sciortiæ
  2. ti ti sciortiësci
  3. o/a sciortieiva/sciortiæ
  4. niatri sciortiëscimo
  5. viatri sciortiësci
  6. liatri sciortieivan/sciortiæn

Imperativo

  1. sciòrti ti!
  2. sciortimmo niatri!
  3. sciortî viatri!

Participio passato

  1. m. s. sciortio
  2. m. p. sciortii
  3. f. s. sciortia
  4. f. p. sciortie

Gerundio

  1. sciortindo