Conseggio pe-o patrimònio linguistico ligure

Conseggio ligure

Paulette Cherici-Porello (1924-2018)

Presentaçion à cua do Lusciandro Guason

A l’é tegnua pe ëse stæta l’unica dònna à avei scrito in lengua monegasca. Do 1986 a l’à pubricou a seu primma cheuggeita de poexie, racconti e euvie tiatrale Mesccia. Do 1989 a l’é succedua a-o Francis Gagliolo comme «Majorale du Felibrige» inta sede de Cigalo a Camp Cabeu. Do 2011 a l’é stæta traduta da Fred Johnston in sciâ revista Prairie Schooner.

O Johnston o l’aiva descoverto o travaggio da Paulette Cherici Porello tanto ch’o l’ea occupou in ta biblioteca irlandeise Princess Grace. Do 2012, quande Mónego o l’à avuo difficortæ à atrrovâ un representante pe-e Olimpiadi da Coltua che se tegnivan in parallello con e Olimpiadi de Stæ, ghe l’an propòsto ma a l’à declinou l’invio. O mæximo anno vëgne pubricou o seu urtimo libbro: Antebrün, con unna prefaçion do Prinçipe Alberto II. A l’é stæta prescidente de l’Union de Dònne Monegasche e do Comitou de Tradiçioin Monegasche.

U 17 de Nuvembre 1641

A comedia a piggia o titolo da-a dæta do sollevo de Mónego contra o dominio spagnòllo, donde an avuo unna çerta parte di figgeu, che, stæti instruii da unna meza stria, Settimiña, l’aggiuttan à inandiâ unna poçion pe fâ dormî i sordatti spagnòlli de guardia a-o Palaçio e servan ascì da messaggê da unna parte à l’atra da çittadella.

Scena 4

Persunagi : Setimina, u Principe Ercüle e a Principessa Aureglia (tüti dui vestii da cacia).

Setimina fait una profonde révérence, elle baise la main du Prince et porte à son front la main de la jeune femme.

La Princesse: Che bravi piciui!

Le Prince: Alura Setimina?… avì preparau abastança sciropu per fa dorme tüt’i nostri ünvitai?…

Setimina: Signuria scì. Rengraçiandu cheli bravi bambin che sun vegnüi cun min choeye ë erbe… fò vëde coma an vite ümparau a rë cunusce… poei an pistau per trei giurni cun tanta paçiença e tant’aplicaçiun.

Le Prince: Speru ch’a nostra pena nun ündarà persa. Au palaçi é tütu pruntu per u festin… nun vedu l’ura che a festa cumença…

La Princesse: Ün ciü d’a müsica e du balu ghe sarà un batafoegu cun e bumbete.

Setimina: Ma che bona idea… cuscì nu se senteran i crii e e scciopetae.

Le Prince: (préoccupé) E püra sun propi ün pena per a piaça de Seravale. E cumandà da ’n capitani spagnolu che nun dëve lascià u so postu per vegnì au pastu, perché cuma se sa, é tropu impurtante. Sarà dificile de ghe fa büve u vin d’a nana…

Setimina: Che vostra Signuria nun se faghé ciü de fastidi, rengraçiandu Diu, achëlu capitani é vegnüu a me çercà de speçie e gh’ò dau tamben ün amurin de sciropu de nana… cuma Ëla dije… ’sta sëra u terribile cumbatente sarà ün pachëtu de strasse… cun respetu parlandu, vostra Signuria!

Le Prince: Cara Setimina, me levi ün grosu, grosu pësu.

La Princesse: Tütu é pruntu e ben pruntu… u ciü difiçile é de sperà a noete… me semiya che u suriyu nun se curcherà mai… Papà é magnificu de carma e de sanghe fridu, cuma sempre… Mamà prega ünt’a so’ capelëta…

Setimina: Tamben min vagu a pregà (farouche) pregà sença mancu ciü mangià tantu che vederò ün sulu spagnolu de nui.

Le Prince: Andamu! Setimina, a së revëde ben prestu…

Setimina: A se revëde Signurie… E viva Grimaldi!…

La Princesse: E viva… E viva u nostru belu Munegu.

Traduçion italiaña

Il 17 novembre 1641

Scena 4

Personaggi: Settimina, il Principe Ercole e la principessa Aurelia (tutti e due vestiti da caccia). Settimina fa una profonda riverenza, bacia la mano del Principe e porta alla fronte la mano della giovane signora.

La Principessa: Che bravi piccini!

Il Principe: Allora Settimina?… aveva preparato abbastanza sciroppo per far dormire tutti i nostri invitati?

Settimina: Sì, signoria. Ringraziando quei bravi bambini che sono venuti con me a raccogliere le erbe… bisogna vedere come hanno imparato presto a riconoscerle… poi hanno pestato per tre giorni con tanta pazienza e tanta applicazione.

Il Principe: Spero che la nostra sofferenza non andrà perduta. Al palazzo è tutto pronto per il festino… non vedo l’ora che la festa cominci

La Principessa: Oltre la musica e il ballo ci sarà un falò con i petardi.

Settimina: Ma che buona idea… così non si udranno le grida e le fucilate.

Il Principe: (preoccupato) Eppure sono proprio in pena per la piazza di Serravalle. E’ comandata da un capitano spagnolo che non deve lasciate il suo posto per venire al pranzo, perché come si sa, è troppo importante, Sarà difficile di fargli bere il vino della nanna…

Settimina: Che vostra Signoria non si preoccupi oltre, ringraziando Dio, quel capitano è venuto a cercarmi delle spezie e gli ho dato anche una fiala di sciroppo del sonno,,, come Lei dice,,, stasera il terribile combattente sarà un mucchietto di stracci,,, con rispetto parlando, vostra Signoria!

Il principe: Cara Settimina, mi togli un grossissimo peso.

La Principessa: Tutto è pronto come si deve… la cosa più difficile è aspettare la notte… mi sembra che il sole non si coricherà mai… Papà è di una calma magnifica e di sangue freddo, come sempre… la mamma prega nella sua cappelletta,..

Settimina: Anche io vado a pregare (feroce) pregare senza nemmeno mangiare finché vedrò un solo spagnolo fra noi.

Il Principe: Andiamo! Settimina, a rivederci ben presto.

Settimina: Arrivederci Signorie,,, Evviva Grimaldi!…

La Principessa: Evviva… Evviva il nostro bel Monaco.