Conseggio pe-o patrimònio linguistico ligure

Conseggio ligure

DEIZE

Diçionäio italian-zeneise

aprire

v. tr.
  1. rendere accessibile, privare del coperchio e sim.

    arvî [arˈviː]

    il dentista mi ha chiesto di aprire la bocca

    o dentista o m’à domandou d’arvî a bocca

    non hai nemmeno aperto il libro

    no t’æ manco averto o libbro

  2. avviare, fondare

    inandiâ [inaŋˈdjaː]

    arvî [arˈviː]

    Elisabetta ha aperto una macelleria con la sorella

    a Lisabetta a l’à inandiou unna butega da maxellâ co-a seu

  3. di alimenti: cominciare a consumare

    insâ [iŋˈsaː]

    arvî [arˈviː]

    stasera apriamo una bottiglia per festeggiare un po’

    staseia insemmo unna bottiggia pe festezzâ un pö

v. intr.
  1. entrare in attività

    arvî [arˈviː]

    di venerdì la posta apre alle otto

    a-o venardì a pòsta a l’arve à eutt’oe

aprirsi

v. pron.
  1. diventare accessibile o più largo

    arvîse [arˈviːse]

    i fiori si aprono al primo sole del mattino

    e scioî s’arvan a-o primmo sô da mattin

    il bosco si apriva in una radura soleggiata

    o bòsco o s’arviva inte un cianello assoiggiou

  2. confidarsi con qcn.

    arvî o (seu) cheu (con qcn.) [arˈvj uː ˈkøː]

    non è facile aprirsi quando si ha sofferto tanto

    no l’é façile arvî o seu cheu quande s’é patio tanto

Coniugaçioin

arvî

Indicativo

Presente

  1. mi arvo
  2. ti t’arvi
  3. o/a l’arve
  4. niatri arvimmo
  5. viatri arvî
  6. liatri arvan

Imperfetto

  1. mi arviva
  2. ti t’arvivi
  3. o/a l’arviva
  4. niatri arvivimo
  5. viatri arvivi
  6. liatri arvivan

Futuo

  1. mi arviò
  2. ti t’arviæ
  3. o/a l’arvià
  4. niatri arviemo
  5. viatri arviei
  6. liatri arvian

Conzontivo

Presente

  1. che mi arve
  2. che ti t’arvi
  3. che lê o/a l’arve
  4. che niatri arvimmo
  5. che viatri arvî
  6. che liatri arvan

Imperfetto

  1. che mi arvisse
  2. che ti t’arvisci
  3. che lê o/a l’arvisse
  4. che niatri arviscimo
  5. che viatri arvisci
  6. che liatri arvissan

Condiçionale

  1. mi arvieiva/arviæ
  2. ti t’arviësci
  3. o/a l’arvieiva/arviæ
  4. niatri arviëscimo
  5. viatri arviësci
  6. liatri arvieivan/arviæn

Imperativo

  1. arvi ti!
  2. arvimmo niatri!
  3. arvî viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. averto
  2. m. p. averti
  3. f. s. averta
  4. f. p. averte

Gerundio

  1. arvindo
inandiâ

Indicativo

Presente

  1. mi inandio
  2. ti t’inandi
  3. o/a l’inandia
  4. niatri inandiemmo/inandiemo
  5. viatri inandiæ
  6. liatri inandian

Imperfetto

  1. mi inandiava
  2. ti t’inandiavi
  3. o/a l’inandiava
  4. niatri inandiavimo
  5. viatri inandiavi
  6. liatri inandiavan

Futuo

  1. mi inandiò
  2. ti t’inandiæ
  3. o/a l’inandià
  4. niatri inandiemo
  5. viatri inandiei
  6. liatri inandian

Conzontivo

Presente

  1. che mi inandie
  2. che ti t’inandi
  3. che lê o/a l’inandie
  4. che niatri inandiemmo/inandiemo
  5. che viatri inandiæ
  6. che liatri inandian

Imperfetto

  1. che mi inandiesse
  2. che ti t’inandiesci
  3. che lê o/a l’inandiesse
  4. che niatri inandiescimo
  5. che viatri inandiesci
  6. che liatri inandiessan

Condiçionale

  1. mi inandieiva/inandiæ
  2. ti t’inandiësci
  3. o/a l’inandieiva/inandiæ
  4. niatri inandiëscimo
  5. viatri inandiësci
  6. liatri inandieivan/inandiæn

Imperativo

  1. inandia ti!
  2. inandiemmo/inandiemo niatri!
  3. inandiæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. inandiou
  2. m. p. inandiæ
  3. f. s. inandiâ
  4. f. p. inandiæ

Gerundio

  1. inandiando
insâ

Indicativo

Presente

  1. mi inso
  2. ti t’insi
  3. o/a l’insa
  4. niatri insemmo
  5. viatri insæ
  6. liatri insan

Imperfetto

  1. mi insava
  2. ti t’insavi
  3. o/a l’insava
  4. niatri insavimo
  5. viatri insavi
  6. liatri insavan

Futuo

  1. mi insiò
  2. ti t’insiæ
  3. o/a l’insià
  4. niatri insiemo
  5. viatri insiei
  6. liatri insian

Conzontivo

Presente

  1. che mi inse
  2. che ti t’insi
  3. che lê o/a l’inse
  4. che niatri insemmo
  5. che viatri insæ
  6. che liatri insan

Imperfetto

  1. che mi insesse
  2. che ti t’insesci
  3. che lê o/a l’insesse
  4. che niatri insescimo
  5. che viatri insesci
  6. che liatri insessan

Condiçionale

  1. mi insieiva/insiæ
  2. ti t’insiësci
  3. o/a l’insieiva/insiæ
  4. niatri insiëscimo
  5. viatri insiësci
  6. liatri insieivan/insiæn

Imperativo

  1. insa ti!
  2. insemmo niatri!
  3. insæ viatri!

Partiçipio passou

  1. m. s. insou
  2. m. p. insæ
  3. f. s. insâ
  4. f. p. insæ

Gerundio

  1. insando