DEIZE
attaccare
-
unire con colla o sim. attaccâ
[ataˈkaː] la sarta ha attaccato i bottoni alla camicia
a cuxeuia a l’à attaccou i pommelli a-a camixa
attacco le foto delle vacanze sull’album
attacco e föto de vacanse in sce l’album
-
trasmettere per contagio attaccâ
[ataˈkaː] mio figlio mi ha attaccato l’influenza che si è preso all’asilo
mæ figgio o m’à attaccou l’influensa ch’o s’é piggiou à l’asilo
stai lontano che mi attacchi il raffreddore!
stanni da-a lontan che ti m’attacchi o refreidô!
-
andare all’attacco; criticare attaccâ
[ataˈkaː] il generale ha ordinato alle truppe di attaccare all’alba
o generale o l’à commandou a-e truppe d’attaccâ a-o spægâ do sô
ha attaccato duramente il governo durante l’intervista
o l’à attaccou de brutto o governo durante l’intervista
-
cominciare a fare qcs. comensâ
[kumeŋˈsaː] ho attaccato a leggere e non riuscivo più a smettere
ò comensou à leze e n’arriësciva ciù à desmette
-
aderire; far aderire attaccâ
[ataˈkaː] il cerotto non attacca più, ne serve uno nuovo
o çiöto o no l’attacca ciù, ghe ne veu un neuvo
come potete pensare che la vernice attacchi sul muro umido?
comme poei pensâ che a vernixe a l’attacche in sciâ miagia umida?
-
avere inizio comensâ
[kumeŋˈsaː] prinçipiâ
[priŋsiˈpjaː] il film attacca con una scena al rallentatore
o cine o comensa con unna scena a-o rallentatô
ho attaccato tardi stamattina, c’era traffico
ò comensou tardi stamattin, gh’ea trafego
attaccarsi
-
aderire saldamente attaccâse
[ataˈkaːse] la maglietta si attacca alla pelle con questo caldo
o mariölo o s’attacca a-a pelle con sto cado
-
reggersi a qcs. tegnîse
[teˈɲiːse] arrezise
[aˈreːzise] si è attaccata al corrimano per non cadere
a s’é tegnua à l’arrembaggia pe no cazze
Coniugazioni
arreze
Indicativo
Presente
- mi arrezo
- ti t’arrezi
- lê o/a l’arreze
- niatri arrezzemmo
- viatri arrezzei
- liatri arrezan
Imperfetto
- mi arrezzeiva
- ti t’arrezzeivi
- lê o/a l’arrezzeiva
- niatri arrezzeivimo
- viatri arrezzeivi
- liatri arrezzeivan
Futuro
- mi arrezziò
- ti t’arrezziæ
- lê o/a l’arrezzià
- niatri arrezziemo
- viatri arrezziei
- liatri arrezzian
Congiuntivo
Presente
- che mi arreze
- che ti t’arrezi
- che lê o/a l’arreze
- che niatri arrezzemmo
- che viatri arrezzei
- che liatri arrezan
Imperfetto
- che mi arrezzesse
- che ti t’arrezzesci
- che lê o/a l’arrezzesse
- che niatri arrezzescimo
- che viatri arrezzesci
- che liatri arrezzessan
Condizionale
- mi arrezzieiva/arrezziæ
- ti t’arrezziësci
- lê o/a l’arrezzieiva/arrezziæ
- niatri arrezziëscimo
- viatri arrezziësci
- liatri arrezzieivan/arrezziæn
Imperativo
- arrezi ti!
- arrezzemmo niatri!
- arrezzei viatri!
Participio passato
- m. s. arrezzuo
- m. p. arrezzui
- f. s. arrezzua
- f. p. arrezzue
Gerundio
- arrezzendo
attaccâ
Indicativo
Presente
- mi attacco
- ti t’attacchi
- lê o/a l’attacca
- niatri attacchemmo
- viatri attaccæ
- liatri attaccan
Imperfetto
- mi attaccava
- ti t’attaccavi
- lê o/a l’attaccava
- niatri attaccavimo
- viatri attaccavi
- liatri attaccavan
Futuro
- mi attacchiò
- ti t’attacchiæ
- lê o/a l’attacchià
- niatri attacchiemo
- viatri attacchiei
- liatri attacchian
Congiuntivo
Presente
- che mi attacche
- che ti t’attacchi
- che lê o/a l’attacche
- che niatri attacchemmo
- che viatri attaccæ
- che liatri attaccan
Imperfetto
- che mi attacchesse
- che ti t’attacchesci
- che lê o/a l’attacchesse
- che niatri attacchescimo
- che viatri attacchesci
- che liatri attacchessan
Condizionale
- mi attacchieiva/attacchiæ
- ti t’attacchiësci
- lê o/a l’attacchieiva/attacchiæ
- niatri attacchiëscimo
- viatri attacchiësci
- liatri attacchieivan/attacchiæn
Imperativo
- attacca ti!
- attacchemmo niatri!
- attaccæ viatri!
Participio passato
- m. s. attaccou
- m. p. attaccæ
- f. s. attaccâ
- f. p. attaccæ
Gerundio
- attaccando
comensâ
Indicativo
Presente
- mi comenso
- ti ti comensi
- lê o/a comensa
- niatri comensemmo
- viatri comensæ
- liatri comensan
Imperfetto
- mi comensava
- ti ti comensavi
- lê o/a comensava
- niatri comensavimo
- viatri comensavi
- liatri comensavan
Futuro
- mi comensiò
- ti ti comensiæ
- lê o/a comensià
- niatri comensiemo
- viatri comensiei
- liatri comensian
Congiuntivo
Presente
- che mi comense
- che ti ti comensi
- che lê o/a comense
- che niatri comensemmo
- che viatri comensæ
- che liatri comensan
Imperfetto
- che mi comensesse
- che ti ti comensesci
- che lê o/a comensesse
- che niatri comensescimo
- che viatri comensesci
- che liatri comensessan
Condizionale
- mi comensieiva/comensiæ
- ti ti comensiësci
- lê o/a comensieiva/comensiæ
- niatri comensiëscimo
- viatri comensiësci
- liatri comensieivan/comensiæn
Imperativo
- comensa ti!
- comensemmo niatri!
- comensæ viatri!
Participio passato
- m. s. comensou
- m. p. comensæ
- f. s. comensâ
- f. p. comensæ
Gerundio
- comensando
prinçipiâ
Indicativo
Presente
- mi prinçipio
- ti ti prinçippi
- lê o/a prinçipia
- niatri prinçipiemmo/prinçipiemo
- viatri prinçipiæ
- liatri prinçipian
Imperfetto
- mi prinçipiava
- ti ti prinçipiavi
- lê o/a prinçipiava
- niatri prinçipiavimo
- viatri prinçipiavi
- liatri prinçipiavan
Futuro
- mi prinçipiò
- ti ti prinçipiæ
- lê o/a prinçipià
- niatri prinçipiemo
- viatri prinçipiei
- liatri prinçipian
Congiuntivo
Presente
- che mi prinçipie
- che ti ti prinçippi
- che lê o/a prinçipie
- che niatri prinçipiemmo/prinçipiemo
- che viatri prinçipiæ
- che liatri prinçipian
Imperfetto
- che mi prinçipiesse
- che ti ti prinçipiesci
- che lê o/a prinçipiesse
- che niatri prinçipiescimo
- che viatri prinçipiesci
- che liatri prinçipiessan
Condizionale
- mi prinçipieiva/prinçipiæ
- ti ti prinçipiësci
- lê o/a prinçipieiva/prinçipiæ
- niatri prinçipiëscimo
- viatri prinçipiësci
- liatri prinçipieivan/prinçipiæn
Imperativo
- prinçipia ti!
- prinçipiemmo/prinçipiemo niatri!
- prinçipiæ viatri!
Participio passato
- m. s. prinçipiou
- m. p. prinçipiæ
- f. s. prinçipiâ
- f. p. prinçipiæ
Gerundio
- prinçipiando
tegnî
Indicativo
Presente
- mi tëgno
- ti ti tëgni
- lê o/a tëgne/ten
- niatri tegnimmo
- viatri tegnî
- liatri tëgnan
Imperfetto
- mi tegniva
- ti ti tegnivi
- lê o/a tegniva
- niatri tegnivimo
- viatri tegnivi
- liatri tegnivan
Futuro
- mi tegniò
- ti ti tegniæ
- lê o/a tegnià
- niatri tegniemo
- viatri tegniei
- liatri tegnian
Congiuntivo
Presente
- che mi tëgne
- che ti ti tëgni
- che lê o/a tëgne
- che niatri tegnimmo
- che viatri tegnî
- che liatri tëgnan
Imperfetto
- che mi tegnisse
- che ti ti tegnisci
- che lê o/a tegnisse
- che niatri tegniscimo
- che viatri tegnisci
- che liatri tegnissan
Condizionale
- mi tegnieiva/tegniæ
- ti ti tegniësci
- lê o/a tegnieiva/tegniæ
- niatri tegniëscimo
- viatri tegniësci
- liatri tegnieivan/tegniæn
Imperativo
- tëgni ti!
- tegnimmo niatri!
- tegnî viatri!
Participio passato
- m. s. tegnuo
- m. p. tegnui
- f. s. tegnua
- f. p. tegnue
Gerundio
- tegnindo