Conseggio pe-o patrimònio linguistico ligure

Conseggio ligure

DEIZE

Diçionäio italian-zeneise

fresco

agg.
  1. piacevolmente freddo

    fresco [ˈfresku]

    un bel sorso d’acqua fresca

    unna bella goâ d’ægua fresca

  2. fatto o raccolto da poco

    fresco [ˈfresku]

    questo pane è fresco

    sto pan o l’é fresco

  3. seguito da “di”: che ha appena terminato un’attività o conseguito una condizione

    teneo [ˈtenˑju] ~ [ˈteɲˑu] ~ [ˈtenˑew]1,2

    fresco [ˈfresku]

    una donna fresca di parto ha bisogno di tranquillità

    unna dònna tenea de parto a l’à beseugno de tranquillitæ

s. m.
  1. aria piacevolmente fredda, frescura

    fresco [ˈfresku]

    frescua fem. [fresˈkyːa]

    siamo venuti in villeggiatura a prendere del fresco

    semmo vegnui a-o villezzo à piggiâ do fresco

Pe saveine de ciù

1. Prononçia da desinensa atona -eo

A desinensa atona -eo a realizza un son ch’o peu cangiâ, à segonda di caxi, tra [ɔw] ~ [ju] ~ [ew]. Pe de raxoin de coerensa se conscidera opportun mantegnîla, coscì comme fan tanti autoî, pe quelli termini che l’aivan in origine e che an ancon o plurale in -ei. Da angeo [ˈaŋdʒɔw] se formià donca angei [ˈaŋdʒej], da umeo [ˈymˑju] s’avià umei [ˈymˑej] ~ [ˈymˑi], etc.

2. Nesso [nj] into zeneise urban

O nesso [nj] a-o comenso de poule e tra vocale o vëgne de spesso realizzou in zeneise urban e varietæ affin comme [ɲ] (o son de “gn”). S’avià donca a prononçia [ˈɲaːtri] pe niatri (“gnatri”), [iɲeˈsjuŋ] pe inieçion (“igneçion”), [ˈaɲˑa] pe ania (“agna”), ecc. Se nòtte che i mascolin scingolari che terminan in -nio [-ɲˑu] a-o plurale terminan regolarmente in -nni [-nˑi]: testimònio [testiˈmɔɲˑu] > testimònni [testiˈmɔnˑi], capitanio [kapiˈtaɲˑu] > capitanni [kapiˈtanˑi], etc.

Declinaçioin

m. s m. p f. s f. p
fresco freschi fresca fresche
teneo tenei tenea tenee

Polirematiche

a fresco, → al fresco, → formaggetta fresca, → stare fresco, → vento fresco.